باپیر كامەلا : عێراق پاروویەكی چەورە و وەكو باغێكی بێ پەرژین وایە

باپیر كامەلا : عێراق پاروویەكی چەورە و وەكو باغێكی بێ پەرژین وایە

دیمانە- ڕائیب شێروانی : باپیر كامەلا، سكرتێری پارتی كرێكاران و رەنجدەرانی كوردستان و سەرۆكی فراكسیۆنی سەردەم لە پەرلەمانی كوردستان، لە دیمانەیەكی تایبەتدا لەگەڵ هەفتەنامەی زاری كرمانجی دیاركرد:" دەستێك لە پشت خۆپیشاندانەكانی عێراقەوە هەیە و هەموو ئالۆزیەك كار و كاردانەوەی دەبێت لەسەر پەیوەندییەكانی نێوان هەولێر و بەغدا، كێشەكانی نێوان هەولێر و بەغدا چارەسەریان بە بێ رێككەوتنی سیاسی ئەستەمە.
* خۆپیشاندانەكانی عێراق كاریگەری لەسەر پەیوەندییەكانی نێوان هەولێر و بەغدا دەبێت؟
- بێگومان هەموو ئالۆزیەك كار و كاردانەوەی دەبێت لەسەر پەیوەندییەكان، جا چ بە ئیجابی بێت، چ بە سلبی بێت، ئەو دۆخەی كە ئێستا لە عێراق دەگوزەرێت، زۆر روون نیە، ئەو دەستەی كە لە پشت خۆپیشاندانەكانەوە هەیە تا ئێستا زۆر روون و ئاشكرا نیە، چ دەستێكە و چ ئامانجێكە، ئەو دەستەی كە لە پشت خۆپیشاندانەكانەوە بڕیار دەدات كە پەیوەندییەكانی نێوان هەولێر و بەغدا چۆن دەبێت، بەڵام هەر چەندە گفتوگۆ بەردەوامە، بەڵام رێگری لەبەردەمی ئەو پەیوەندیانە هەیە، كێشەكانی هەرێمی كوردستان و كێشەكانی حكوومەتی عێراقی كێشەی كەلەكەبوونە، چارەسەریان بە بێ رێككەوتنی سیاسی ئەستەمە، رێككەوتنی سیاسی چۆن دەكرێت، دابەشبوونی نفووسی عێراق بەسەر وڵاتانی هەرێمی دا بێگومان بەبێ رێككەوتن، یان بەبێ لێك تێگەیشتن، لەگەڵ وڵاتانی هەرێمی ناگەیە ئەنجام، یان ئەو وڵاتانەی هەژموونیان هەیە بەسەر عێراقدا ئەوە ئەمریكایە، ئێرانە، كاریگەری و رەنگدانەوەی دەبێت بە سلبی و بە ئیجابی، بەڵام باشترین رێگا بۆ هەرێمی كوردستان ئەوەیە نەفەسی درێژ بێت، ئەگەر لەگەڵ ئەو حكوومەتەی ئێستاش نەگەینە ئەنجام، دەبێت لەگەڵ حكوومەتی دوای ئەو هەر بگەینە ئەنجام، چونكە هیچ رێگەیەك چارەسەر نیە لە نێوان ئێمە و عێراق جگە لە رێككەوتن و لێك تێگەیشتن نەبێت، چونكە نە ئێمە دەتوانین خاكی خۆمان بگوازینەوە، بینە جیرانی وڵاتێكی دیكە، نە ئەوان دەتوانن خاكی خۆیان بگوازنەوە و ببنە جیرانی گەلێكی تر، لەلایەكی دیكەشەوە ئێمە تەجروبەمان كرد، رێگەی ریفراندۆمان گرتەبەر واقعی نێودەوڵەتی رێگەی بە ئێمە نەدا بتوانین خاوەنی كیانێكی سەربەخۆ بین، خاوەن ئابوورییەكی سەربەخۆ بین، بۆ ئەوەی گەلی عێراق بەشێوەیەكی گشتی، بە ئاسوودەی بژیت و ئیستقرار لەناوچەكە پەیدا بێت، پێویستمان بە رێككەوتنێكی كۆنكرێتی هەیە.
* كەواتە بە ڕای جەنابت بێت ئەو خۆپیشاندانانە دەستێكی لە پشتە؟
- بێگومان ئەو خۆپیشاندانانە دوو شتی لە پشتە، یەك نەبوونی پڕۆژەی خزمەتگوزاری و ئەو ناعەداڵەتە و گەندەڵیەی كە لە عێراق هەیە، هەموو جومگەكانی بۆتە گەندەڵی و موئەسساتی دەوڵەت لە بار چووە، لە دوای 2003 گەندەڵی زیاتر بووە، لەلایەكی دیكەوە هەر زرووفێكی ناهەموار دێت، دەستێوەردان هەیە، عێراق وەكو باغێكی بێ پەرجین وایە، هەموو وڵاتان بوونیان هەیە، كە بوونیان هەیە بە پێی بەرژەوەندییەكانی خۆیان دێن ئەو رووداوانە دەجووڵێنن، یەكێك لەو رووداوانە رووداوی خۆپیشاندانە، بێگومان لەلایەن وڵاتانی هەرێمی، هەتا وڵاتانی زڵهێزەوە دەجووڵێنێت، بۆ گەیشتن بە ئامانجی خۆیان، یاخۆد پاراستنی بەرژەوەندیەكانی خۆیان لە عێراقدا، عێراق پاروویەكی چەورە، وڵاتانی هەرێمی و زڵهێز چاویان بڕیوەتێ، بۆ ئەوەی پشكی خۆیان هەبێت، بێگومان دەستیشی لە پشتەوە دەبێت.
* لە بەغدا هەندێك فراكسیۆن و لایەن هەوڵدەدەن قەوارەی هەرێمی كوردستان نەمێنێت، ئەوە چۆن دەبینی؟
- بنەمایەكی هاوبەشی راستەقینە نەماوە بۆ ئەوەی بتوانن هەرێمی كوردستان لەبار بەرن، بەڵام لە هەمان كاتیشدا ئێمە بێ كێشە و گرفت نین، پێویست بەوە دەكات یەكڕیزی سیاسی زیاتر هەبێت، بۆ ئەوەی ئەو پێشهاتانەی كە رووبەڕووی هەرێمی كوردستان دەبنەوە رێگریان لێ بكرێت، عێراق ئێستا كێشەی شیعە بە شیعەی هەیە، كێشەی سوننە بە سوننەی هەیە، كێشەی مەزهەبی هەیە، هەموو ئەوانە كێشەن لە عێراقدا، جگە لە كێشەی ئیداری و كارگێڕی و كێشەی گەندەڵی و نەبوونی عەداڵەتی كۆمەڵایەتی، قەوارەی هەرێمی كوردستان دەمێنێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەش پاراستنی ئەو هەرێمە بە یەكڕیزی دەبێت، یەكڕیزی بە كێ دەكرێت بەتایبەتی ئەوانەی لە دەسەڵاتن، كە ئەزموونیان هەیە لە سەرۆكایەتی هەرێم، لە سەرۆكایەتی حكوومەت، لە سەرۆكایەتی پەرلەمان، پێكهاتەكانی دیكە، لە پێكهاتەی حكوومەتدا بوونیان هەیە، ئەوانە دەتوانن، نابێت هیچ لایەنێكی سیاسی، یان پێكهاتەی نەتەوەیی كە وجوودیان هەیە لە هەرێمی كوردستان پشتگوێ بخرێن.
* ساڵێك بەسەر هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان تێدەپەڕێت، پەرلەمان چی كردووە و دەیەوێت لە داهاتوودا چی بكات؟
- ئەوەی راستی بێت من تازەم لە پەرلەمان، ئەوە دوو مانگە سوێندنی یاساییم خواردووە، بەڵام دەبوایە پێشتر پەرلەمان كۆمەڵێك كاری كردبایە، بەڵام ئەو سەرۆكایەتیەی ئێستاش تازەیە، ئەویش هەر دوو مانگە متمانەی پێ دراوە، دەكرێت تۆزێك هەڵوێستەی لەسەر بكەین، هێزە سیاسییەكان نەیان توانی رێك بكەون، پێكهاتەی پەرلەمان، پێكهاتەی هێزە سیاسییەكانە، بۆیە هێزە سیاسییەكان پێش پەرلەمان بەرپرسیارن لەوەی كە چی لە پەرلەمان روودەدات، یاخود چالاكی پەرلەمان، یان ناچالاكی پەرلەمان، پەرلەمانتاران لەلایەن حزبەوە رێنمایی دەكرێن، یان دێن سیاسەتی حزب لە پەرلەمان جێبەجێ دەكەن، كەواتە هێزە سیاسییەكان بنەمای سەرەكی نە، بۆ ئەوەی پەرلەمان و حكوومەت ئەكتیڤ بێت.
* چاوەڕوانی چی لە حكوومەت دەكەن؟
- لەبەر ئەوەی كەسمان لە حكوومەت نیە و ئاگاداریش نیم لە حكوومەت، نازانم بەرنامەكەشی چییە، ئەو هێزانەی كە لە حكوومەتدان، پەیوەندییەكی ئەوتۆمان لەگەڵ نیە تا ڕاوێژ پێكەوە بكەین، تەنیا وەفدێكی حكوومەت بۆ بەرچاوڕوونی لە دانوستاندنەكان لەگەڵ عێراق هاتە پەرلەمان، بۆیە ناتوانم بڵێم چاوەڕوانیم هەبێت، یان نەبێت لە حكوومەت، چونكە بۆ هیچ زانیاریەكم نیە، هەر شتێك لەسەر بنەمای زانیاری نەبێت ناتوانی هیچ بڵێی، بەڵام دەبوایە حكوومەت تا ئێستا یاسای چاكسازی رەوانەی پەرلەمانی كردبایە، دەبوایە حكوومەت تا ئێستا كۆمەڵێك گۆڕانكاری كردبانە، هەر چەندە ئەویش چەند مانگێكە پێكهاتووە، حكوومەتیش كۆمەڵێك كێشە و گرفتی خۆی هەیە، بەسەریدا كەلەكە بوونە، جا كێشەكان كارگێری بن، یان دارایی، كێشەكان پشكی لایەنە سیاسییەكان بن، چونكە حكوومەت تەنیا لە حزبێك پێك نەهاتووە، كێشە و گرفتیش لە عێراق هەیە، حكوومەتی هەرێمی كوردستان بێ پشك نابێت لەو كێشە و گرفتانەی هەن، بە نموونە ئەو ئالۆزیانەی كە ئێستا لە عێراق هەن، هەر كێشەیەك بۆ حكوومەتی عێراق دروست بێت، كاریگەریشی دەبێت لەسەر حكوومەتی هەرێمی كوردستان، چونكە تا ئێستا یەكێك لەسەرچاوە داهاتەكانی حكوومەتی هەرێم و خەڵكی كوردستان، حكوومەتی عێراقە".

زۆرترین بینراو