بۆچی سەركەوتنەكانمان دەدەین بە ئاودا؟

حەمە خدر

ڕەنگە ناونیشانی بابەتەكە بۆ هەندێك كەس شایەنی ڕامان بێت ، بۆ دەبێت سەركەوتنەكانمان بە فیڕۆ بدەین ، ئایا مرۆڤی واهەیە قەدری كار و ماندووبونی خۆی نەزانێت؟
ڕەنگە ئەمانەو چەندان پرسیاری تر لاتان دروست ببێت. لێرەدا هەوڵ ئەدەم ئەم بابەتە لە ڕوانگەیەكی دەروونی بە سودوەرگرتن لە تیۆریەكەی فرۆید شیبكەمەوە.
دەبێت ئەوەش بڵێم كە دەكرا ئەم نوسینە چەندان ناویشانی تری بۆ دابنێیت؛ بەتایبەت ناویشانێكی تر كە زۆر پەیوەستی ئەكەم بەیەكەوە ، ئەویش ئەوەی: بۆچی مرۆڤە باشەكان كارانێكی خراپ ئەنجام ئەدەن؟
پەردەلادان و چونە نێو ئەم تاریكیە دەكرێت توشی ئەنجامێكی كەمێك سەرسوڕهێنەرمان بكات. گفتوگۆكردن لەم بارەیەوە پڕ دەسكەوت ئەبێت ، چونكە مرۆڤەكان بەرامبەر بوونی خۆیان نابینان ، ڕەنگە ئەم جۆرە بابەتانە ببێتە دەسهەڵگرتن لە خۆوێرانكەری.
بێگومان خۆوێرانكەری بەرەو چەندان گرفتمان ئەبات بەتایبەت نیگەرانی؛ من نیگەرانی بە ژەهراویترین شت لەقەڵەم ئەدەم بەوەی كە هۆكارێكی سەرەكیە بۆچی مرۆڤە سەركەوتوو- بەناوبانگەكان كارانێكی خراپ ئەنجام ئەدەن. بیرمان نەچێت نیگەرانی یەكێك لە حساب بۆ نەكراوترین سەرچاوەكانی خۆوێرانكەریە كە لەژیانی مرۆڤی مۆدێرندا زۆر چالاكە.
گرنگە ڕووبەڕوی خۆمان ببینەوە ، درك بەوە بكەین كە دابڕان لە سروشتی ڕەسەنی خۆمان خودێكی درۆینەمان بۆ دروست دەكات ، لێرەشەوە پەل دەهاوێژین بۆ ئەنجامدانی كارانێكی نەگونجاو.
بۆچی مرۆڤەباشەكان ، ئەستێره سینەمایەكان، یاریزانەكان .. كارانێكی خراپ دەكەن؟
لێرەدا پەیوەندیەكی بەهێزی بە شاراوەیی ناخمانەوە هەیە ، كە ڕاپێچمان دەكات بۆ كارانێكی خراپ. ئەم چیرۆكانەمان زۆر بیستوە و بونەتە سەردێڕی هەواڵ و ڕۆژنامەكان
" یاریزانێكی بەناوبانگی تۆپی پێ لەناو ئاپۆڕای جەماوەر بە ئەرزدا دەكەوێت بەهۆی مادەی هۆشبەرەوە ، وتاربێژێكی ئاینی بە هۆی ئەنجامدانی دەستدرێژی بۆ سەر مێرمنداڵێك دەستگیركرا ..
لە كتێبی وانەكانی فرۆید بۆ ژیان ، لە نوسینی برێت كار نمونەیەكی دادوەرێكمان بۆ ئەهێنێتەوە كە پەیوەستە بەم بابەتەوە؛
( ئەلیۆت سپیتزەر ، حاكمی ویلایەتی نیۆرك كە خەڵكانێكی زۆر پێی سەرسام بوون ، كەمێك دوای ئەوەی بۆ ئەم پۆستە هەڵبژێردرا ، توشی ئابڕوچونێكی سێكسی هات و سەرەنجام پێگەی حكومڕانیەكەی لەدەستدا.
خەڵكی توشی سەرسوڕمان ببون، چۆن دەبێ ئەم كەسە ئازادیخوازە دژی تاوانگەلی وەك بەرتیل بوو هەموان باسیان دەكرد ، توشی نەگبەتیەكی هاوشێوە ببێت ؟ )
وێڕای ئەوەی ئەوانەی ئەم جۆرە كارەیان كردووە بە بۆچوونی زۆری خەڵكی كەسانێكی زۆر چاكن ،
ئەگەینە ئەو دەرئەنجامەی ئەم جۆرە مرۆڤانە تاوانبار - شێت - دژی كۆمەڵگا و كلتور نین ، كە بتوانین لەسەر بنەمای پێشینەیان بڕیاریان لەسەر بدەین. ئەوەی بۆ چی ئەم كارە دەكەن لە بنیچنەدا كێشەیەكی جەوهەریە ، كاتێ ئیگۆمان ئەزموونی شۆكێكی توند دەكات ناشتوانین بەرگەی بگرین ، ئەوا جیادەبێتەوە و بەلاڕێدا دەڕوات.
ئەم ئابڕوچوونانەی سەركەوتن بەلای فرۆید جێی سەرسوڕمان نەبوو. پاش چەندین ساڵ لە شیكردنەوەی دەروونی نەخۆشە دەماریەكان ، فرۆید دركی بەوە كرد كە زۆر جار مرۆڤەكان لە ژیانی تایبەتی خۆیاندا نەك لە دوای شكستێك بەڵكو بەشێوەیەكی پارادۆكسانە لەدوای سەركەوتێنك تووشی نائارامی دەروونی و شڵەژان دەبن.
زۆر جار مرۆڤەكان ئەوكاتە توشی سەرسوڕمان ، تراوما دەبن كە ئارەزویەكی لەمێژینەیان دێتەدی لەم حاڵەتەشدا وادەرەدەكەوێ بەرگەی خۆشحاڵی خۆیان نەگرن.
هەرچەندە دەبێ دانبەوەدا بنێین كەوا ئینسان هەم غەریزەی ژیان(ئیرۆس) هەم غەریزەی مردنیش تێدایە كە ( ساناتۆسی)پێ ئەوترێت. كەئەمەش ئەگەڕێتەوە بۆ منداڵیمان، لەمنداڵیماندا ژینگەی سایكۆلۆژیا و پەروەردەی خێزان و ماڵەوە دەورێكی سەرەكی ئەبینن لە پەروەردەكردن و گەورەكردنی هەریەكێ لەم غەریزانە لەناو تاكەكان.
مرۆڤە باشەكان لەپاڵ بونی بەرزی غەریزەی ژیان تیایاندا ، هاوكات غەریزەی مردن و تێكشكانیش لەناویاندا وجودی هەیە ، كە ئەتوانین بەئاسانی هەستی پێبكەین لەڕێگای حەزو ویستی بەردەوامیان بۆسەیركردنی فیلمی ئاكشن یاخود چێژبینین لەیاری بۆكسێن و زۆرانبازی هیتر ..
كردنی ئەو یاریانەی كە تیایە هێزو چەك بەكار ئەهێنرێت بۆ كوشتن و تێكشكان وەكو (پۆبجی و فۆرتنایت و چەندانی یاری تری هاوشێوە....)
با ڕۆمانی ( ڤیكۆنتی دوولەتبوو) هی نوسەر ئیتالۆ كالڤینۆ بەنموونە وەربگرین ، كارەكتەری ئەم ڕۆمانە ڤیكۆنت لە ناوەڕاستی جەنگدا تۆپێكی بەرئەكەوێت و ئەبێتە دووبەش ، بەشێكی شەڕ وە بەشەكەی تریشی خێر. پرسیارەكە ئەوەیە ئایا ڤیكۆنت خێرە یان شەڕە ؟ لەڕاستیدا ڤیكۆنت هەردووكیەتی ، ئێمە هەم فریشەتین هەم شەیتانیش بەڵام لەبەر كۆمەڵێ هۆ نەمانهێشتووە ئەو دڕندەی ناخمان بەئاگا بێت ، ئەبینین لە چركەساتێكدا زۆر میهرەبان ، ڕۆمانسی ، لێبوردەین بەڵام لەناكاو كە توشی كێشەیەك ئەبین دەست ئەوەشێنین و چەقۆ دەرئەكەین ، ڕەنگە دوای ئەوە لەخۆمانی بپرسین ئەمە دڕندەیە كێ بوو ؟ ئەمە هەر ئەو خودەیە كەوا لەناومانە و نەماهێشتووە لەبەر كۆمەڵێك هۆ خەبەری ببێتەوە بەڵام لەهەر حاڵەتێكدا ئەكرێت چالاك بێتەوە.
بەگشتی مرۆڤەكان بەهۆی بەئەنجام نەگەیاندن و نەهاتنەدی حەزو ئارەزوەكانیان و ئەو ڕوداوە ناخۆشانەی كەبەپێی مێژووی ژیانیان دوچاری ئەبنەوە دوچاری گەلێك كێشەو گرفتی دەرونی ئەبنەوە.
بەڵام تاقمێكی تر هەن بە پێچەوانەوەن ئەوانە لەبەر ئەوە تێك دەچن چونكە بە ئاواتە هەرە گەورەكانیان گەیشتوون.
لەم دوو حاڵەتەدا دژیەكیەك ڕوودەدات وەك برێت كار باسی ئەكات ئەوەیە كەوا ؛ بێ ئەمەلبونێكی دەرەكی شوێنی بێئەمەلبونێكی ناوەكی دەگرێتەوە.
سەرئەنجام فرۆید گەیشتە ئەو خاڵەی كاتێك بەسەر دایك و باوكمان زاڵبووین یاخود واهەست دەكەین زاڵبووینە ، مەبەستی فرۆید لێرەدا ئەوەیە لە ڕووی دەوڵەمەندی ، تەمەن درێژی و ژیانێكی باشتر و بەرهەمدارتر ئەوا هەست كردن بە گوناهڕوومان تێدەكات ، وەك ئەوەی غەدرمان لە دایك و باوكمان كردبێت هەڵبەت فرۆید پێی وابوو ئەم هەستە بەشێوەیەكی ناخودئاگایانە ڕوودەدات.
ئاخیر خاڵ كەوا گرنگە باسی لێوەبكەم ئەویش ئەو ئایدیا نوێیەی سیگمۆند فرۆیدە كە هێنایە نێو دەرووناسیەوە بەوەی سەڕەڕای ئەوەی فرۆید ئەڵێت : مرۆڤەكان هەمیشە بەدەست گرێ دەرونیەكانیانەوە دەناڵێنن ، بەڵام جەختیشی لەسەر ئەوە كردۆتەوە ئەگەر ئارەزوەكانمان بەڕاستی بێنەدی ئەوا ئەگەری هەیە بەڕاستی توشی شڵەژانی دەرونی بین.
وەك ئەم نموونانەی باسكران و چەندانی تریش هەن.

بابەتى پەیوەندیدار بیروڕا

بیروڕا

زۆرترین بینراو