بەخۆدا چوونەوەی بە كەڵك نەك بەگژداچوونەوەی خەڵك

ئازاد محەمەد بەرگركەیی

وتەیەكی بەهێز هەیە كە دەڵێت (هێندەی بەدوای كەموكوڕییەكانی خەڵك دائەچین نیو هێندە بە دوای كەموكوڕییەكانی خۆمانەوە بواین هەموو كەموكوڕییەكانمان بنبڕ دەكرد).
مرۆڤی ژیر و هۆشمەند و لەخۆ بوردە لە هەموو دواكەوتن و شكەست و نشوزێك یەكەم جار لۆمە و سەرزەنشتی خۆی دەكات پاشان هی خەڵكی "خوای پەروەردیگاریش مەدح و ستایشی ئەوانە ئەكات كە هەمیشە لۆمەی نەفسی خۆیان دەكەن، خوای گەورە سوێندی بەمجۆرە نەفسانە خواردووە "نفسی لوامە" كە هەمیشە بەخۆدا ئەچنەوەو لێپرسینەوە لەگەڵ خۆیان دەكەن.
پەروەرێن داوامان لێ دەكات شتێ نەڵێین كە بە خۆنەیكەین، نابێ فەرمان بەخەڵكی بكەین و خۆشمان فەرامۆش كەین" مرۆڤی دڵ و دەرون نەخۆش بەس رەخنەی روخێنەر لە خەڵك دەگرێ و بەچاوی ئێش و چاویلكەی رەشەوە ئەروانێتە دەورووبەری سیفەتی بۆق و مێشەرەشكەی هەیە، هەمیشە ئارەزوی لە زەڵكاوی پیس و بەرین هەیە " ئەمجۆرە مرۆڤانە متمانەیان بەكەس نییە هەموو خەڵكیان پێ خراپە و هەمیشە حەز بە خۆدەرخستن و ناو هێنان و خۆنمایشكردن دەكەن، پێیان خۆشە لەسەر ئەو كارەی كە نەشیانكردووە سوپاسیان بكرێ و دوپشك ئاسا مامەڵە لەگەڵ دەورووبەریان دەكەن، كەسیان لەچنگ ڕزگارنابێ.
بەداخەوە ئەڵێم هێشتاش بەشوێن كەم وكوڕییەكانی كەسانی دیكەدا دەگەرێین و دەیان خەینە بەر تیری پرسیار و لێپرسینەوە، گەر یەكێك تا گەردەنی نوقمی قوڕبووبێت تۆش تەنها بەر قوڵەپێت كەوتبێت مافی ئەوەت نییە بە كەسەكەی بەرامبەرت بڵێیت ئەو هەموو قوڕە چییە پێتەوە، پێویستە لە خۆت بپرسییەوە بۆچی قولەپێم قوڕاوی كردوە، نقوم بوونی كەسێكی تر لە قوڕدا تا ئاستی گەردەنیشی بە تۆوە پەیوەندار نییە تۆ تەنها دەتوانیت دور لە گومانی خراپە و غەیبەت و تانە و تەشەر دوعای ڕزگار بوونی لەخوا بۆ بكەیت.
چۆن دەتوانین بە كەموكوڕییەكانی كەسانی دیكەوە خەریك بین و لێپرسینەوەیان لەگەڵدا بكەین لە كاتێكدا خۆمان گرفتاری دەیان بگرە سەدان كەم وكوڕین.
بیركردنەوەیەكی زۆركەم و كورت و رووكەش سەبارەت بەكەسانی دی و رەخنە لێ گرتنیان وەك ئەوەی باشی مرۆڤەكانی دیكەی بە تاوان دانابێت و بەدیارییەوە بتلێتەوە، نەك پەیوەندی بە جوانی رەفتار و كردار و گوفتار هەبوو بێت، بەردەوام خەریكی لێپرسینەوە بووە لەگەڵ خودی خۆی و دەورووبەری.
ئێمەش دەبێت ئەوە دروشمان بێت و تەنها لە نەفسی ماسیوا دانەبڕاوی خۆمان تانەو تەشەر بدەین و لێپرسینەوە بكەین.
ئیمامی عومەر ئاسا كە ئەی فەرموو "سوپاسی ئەو كەسە دەكەم كە عەیبەكانم بەخەڵات بۆ بهێنێتەوە" كوردیش جوانی وتووە " زل لەچاوی خەڵك دەبینێت كاریتە لەچاوی خۆی نابینێت". یا هەموو خەڵك لەئاست عەیبەكانی خۆی كۆرەیە " یا عەیبەكانی خۆی بە دوربین سەیر دەكات هی خەڵكی بەزەڕە بین".
گوتراوەگەر مرۆڤ ساڵح و چاكساز بوو، هەموو دونیا چاك دەبێت، خوای گەورەش هیچ میللەتێ ناگۆرێ و چا ناكات تا مرۆڤەكان نەگۆڕێن و چاك نەبن، لە خۆی دەست پێ نەكات و قەڵای نەفسی خۆیان فەتح نەكەن. كۆتاشت كە ئەمەوێ بیڵێم ئەم وتە پڕ واتایەیە كە ئەڵێت " لە جیاتی گلەیی لە تاریكی بكەین بامۆمێك داگیرسێنین".

 

زۆرترین بینراو