تەكنەلۆژیا هۆكاری زۆربوونی كێشەو گرفتە كۆمەڵایەتییەكانە؟

تەكنەلۆژیا هۆكاری زۆربوونی كێشەو گرفتە كۆمەڵایەتییەكانە؟

 

لەرۆژگاری ئێستادا لەكاتی درووست بوونی كێشەو گرفتە كۆمەڵایەتییەكان زۆر گلەیی لە تەكنەلۆژیا دەكرێت و خەتابار دەكرێت بەوەی هۆكارێكی سەرەكییە لەدروووست بوونی زۆرێك لە كێشەو گرفتە كۆمەڵایەتییەكان ، زاری كرمانجی لەم ڕاپۆرتەدا بۆچوونی هاوووڵاتیان و كۆمەڵناسان و توێژەرانی وەرگرتووە كەئاخۆ ئەوان گلەیی زیاتر لەتەكنەلۆژیا دەكەن یان بەكار هێنەران خۆیان هۆكارن بۆدرووست بوونی ئەو كێشەو گرفتانە.

راپۆرت: محەممەد مەحموود

ئەندامێكی مەكتەبی سكرتاریەتی یەكێك لە رێكخراوەكانی ئافرەتان باس لەوەدەكات لەگەڵ ململانێ‌ سیاسیەكان تۆرەكۆمەڵایەتییەكانیش بۆئەوان لە دەرەوەی حزب و رێكخراوەكەی خۆیان بوونەتە كێشەی زۆر بۆیان، زیبا تەها، ئەندامی مەكتەبی سكرتاریەتی یەكێتی ئافرەتانی كوردستان بۆ زاری كرمانجی لە سەر پرسی تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان و زۆربوونی كێشەكان گووتی " بێگومان لە هەر كاتێك و هەر شوێنێك و كۆمەڵگایەك بەپێی  قۆناغ و شوێنكە جیاوازە لە رووی بیرو بۆچوون و كێشە كۆمەڵایەتییەكانەوە،تەكنەلۆژیا بەهۆی ئامێرەكانی گەیاندنەوە لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان كێشەی كۆمەڵایەتی لێ‌ درووست دەبێت، بەتایبەتی لە لایەن گەنجەكانەوە ،ئەگەر بشپرسین بۆچی زیاتر گەنجەكان ؟ چونكە گەنجان  %60 تاوەكو %70 ئامێرەكان بەكار دەهێنن ،ئەمەش بۆئەوە دەگەرێتەوە پێش ئەوەی هۆشیارێكی تەواویان لە سەر ئامێرەكان و تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان هەبێت، ئامێرەكە بەزووی گەیشتە دەستیان ئەمەش وایكرد لە جیاتی سوود وەرگرتن لە ئامێرەكان، دەبینین رووبەرووی  چەندین كێشەی كۆمەڵایەتی بوونەتەوە ، لە نێویشیاندا دەبینین ئافرەتان زیاتر دووچاری كێشەی كۆمەڵایەتی بوونەتەوە ، لە كۆمەڵگەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كاتێك ئافرەت هەڵەیەك دەكات رووبەرووی كوشتن یان ئازاردنی زۆر دەبێتەوە و بەم جۆە كێشە كانیان چارەسەر دەبێت ، هەروەها چاوەكان زیاتر لەسەر هەڵەی ئافرەتان و ئەوان زیاتر دووچاری كێشە دەبنەوە .

پێشموایە لەگەڵ ئەوەی كە تەكنەلۆژیا كە پێویستە بۆخزمەتی مرۆڤایەتی بێت بۆسوود وەرگرتن بەكار بهێندرێت،كەچی دەبینین كێشەو گرفتی زیاتری دروستكردوە، پێشتر دەمان بینی كە كێشەی كۆمەڵایەتی لەسەر چ بنەماێك و هۆكارێك بوو، كەچی ئێستا ئەو هۆكارانە نەماون بەڵام  بە پێی گۆرانكاری قۆناغەكە دەبینین تەكنەلۆژیا و تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان چەندین كێشەی كۆمەڵایەتیان درووستكردووە .

من بۆخۆشم یەكێكم لەوانەی بەهۆی خراپ بەكارهێنانی تەكنەلۆژیا دووچاری كێشە بوویمە ، ئەو ململانێ سیاسیانەی كە هەیە و دووچاری حزبەكان هاتوون ، بەداخەوە بەجۆرێك لە جۆرەكان بەتایبەتی بۆ ئێمەی كادیرانی رێكخراوەكانی ئافرەتان بەهۆی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان لە لایەن كەسانی دەرەوەی حزب و رێكخراوی خۆمان دووچاری هاككردن بووینتەوە ، من بۆخۆشم ئەمەم بەسەر هاتووەو دوای چەند رۆژێك توانیم لەگرفتی هاككردن رزگارم بێت .

مەبەستە بڵێم ئێمە لەژیانی رۆژانەماندا كاتێك كار دەكەین بەشێوەێكی تەندروست ناتوانین كارەكان بەباشی بكەین بەهۆی تەكنەلۆژیاوە، چەندین كێشەمان بۆدرووست دەبێت ، بۆخۆشم یەكێك بوو لەوانەی لەدوایی هاككردنی فەیسبووكەكەم ترس و دڵەڕاوكێم بۆدروست بووە،ئەگەرچی دووبارەش فەیسبووكەكەم  بەكارخستەوە.

بەبێ‌ ئەوەی خۆمان ئامادەكربێت و هۆشیاریمان هەبێت هێرشی تەكنەلۆژیا بۆسەر ئێمە دەستی پێكرد ، ئەمە سەرەتای قسەكانی خاتوو بەهرە حەمە ڕەش بوو  وەك نووسەرێك و چاڵاكوانێكی بواری ئافرەتان بۆزاری كرمانجی دەڵێت " بەڵێ‌ تەكەنەلۆژیا هۆكارە بۆ توندو تیژیەكان، ئێمە بەبێ قۆناغی بەندەی و خۆئامادەكردن و هۆشیاری هێرشی تەكەنەلۆژیا روویكردە ئێمە بە شێوەیەكی زۆر بەرفراوان من لەماوەی كاركردنم چەندین كەیسم هەبووە كە كێشەی كۆمەڵایەتی بوونە بەهۆی تەكەنەلۆژیاوە درووست بوونە ، چەندین خێزان بەهۆی ئەم بابەتە هەڵواشاوەتەوە ، ژمارەو كەیسەكانیش كەمنین كەبۆی تەكنەلۆژیاوە كۆژراون ، زۆرجار هەر بەتەنها ئافرەت نە كوژراون بەڵكو پیاویش كوژراون ، لە ئێستادا تەكەنەلۆژیا یەكێكە لە هۆكارەكانی پەرەسەندنی كێشە كۆمەڵایەتییەكان .

سەبارەت بەوەی ئاخۆ بەهۆی تەكنەلۆژیاوە تووشی هیچ گرفتێك نەبووی بەهرە خان گووتی " نەخێر من تووشی هیچ كێشەیەك نەبوومە چونكە دەزانم چۆن مامەڵەی لەگەڵ بكەم ، بەڵام كەیسمان هەبووە كەبەهۆی تەكنەلۆژیاوە تووشی كێشەهاتوون بگرە كێشەی زۆر ئاڵۆزیش بوونە لەوانە جیابوونەی هاوسەران ،هەڵوەشاندنەوەی خێزان، توندووتیژی ، راكردنی كچان لەماڵەوە ، ئەمەش بەهۆی ئەوەی لەتەمەنێكی زۆر زووە تەكنەلۆژیا بەكاردەهێنین بەشێوەێكی بەردەوام ، حاڵەتی وەشمان هەبووە بەهۆی تەكنەلۆژیا گێچەڵ بەكەسەكان كراوە بەتایبەتی ئافرەتان، ئەمەش بۆكۆپانیاكان دەگەرێتەوە بەهۆی ئەوەی ژمارەی بێ‌ ناو لەبازاڕ هەیە و بەو ژمارانە گێچەڵ بەمرۆڤەكان كراوەو بەو هۆیشەوە حاڵەتی جیابوونەوە روویداوە دواتریش پیاوەكە پەشیمان بۆتەوەو بۆی روون بۆتەوە كە ئافرەتەكەی هیچ گوناهی نەبووە بەڵكو گێچەڵی پێكراوە.

مامۆستا ئیبراهیم تۆفیق بۆزاری كرمانجی گووتی " بە دڵنیایەوە تەكنەلۆژیا لە ئەنجامی خراپ بەكارهێنان بە ڕێژەیەك كاریگەرە بۆ هەڵاوسانی  كێشەكۆمەڵایەتیەكان ، بەتایبەتی لە نێو چینی نەوجەوانان و لاوان،زیاتریش بۆتە هۆی ئاڵۆز بوونی پەیوەندی نێوان گەنجان لە گەڵ باوك  و دایكیان، لەلایەكی تریشەوە تەكنەلۆژیا بۆتە هۆی دابەزینی كۆششی گەلێك لە قوتابییان لەكاتی خوێندن و  خۆ خەریك كردنیان بەیاری و تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان بەبێ هودە . یان زۆر جار دەمەقاڵێ و گازاندەی نێوان  هاوسەرانی لێ دەكەوێتەوە  بە هۆی  كات كوشتن بە تەكنەلۆژیای بێ هودە لە جیاتی روو كردنە یەكتر و روو خۆش كردن لە گەڵ هاوسەرو و منداڵەكانیان.مامۆستا ئیبراهیم دەشڵێت"ئەمانە نمونەی كێشەی بچوكن بگرە كێشەی گەورەش لە ناو كۆمەڵگا زۆرە بەم هۆكارەوە تا ئاستی لێك ترازانی ژن و مێرد و كوشتن و رفاندنیشی لێ كەوتۆتەوە.  من بۆخۆم  بە ڕووی هیچ كێشەیەك نەبوومەتەوە كە كاریگەریەكی ئەو تۆی لەسەرم دروست كردبێت ، بەڵام زۆر جاریش گلەیی  و گازاندەی خێزان و منداڵەكان و ماڵەوەم لە سەر دەبێت لە كاتێك كە زیاد لە پێویست خۆم خەریك كردبێت بە .

لەیلا سەلاحەددین یەكێكی تر بوو لەو بەشداربووانەی تر كە لەسەر ئەوەی كە ئاخۆ تاچەند تەكنەلۆژیا هۆكارە بۆزۆربوونی كێشە كۆمەڵایەتییەكان؟بۆزاری كرمانجی دواو گووتی "بەدڵنیایەوە تەكنەلۆژیا هۆكارە بۆ دروست بوونی كێشە،بەتایبەتی كێشەكۆمەڵایەتییەكان  لە زۆر خێزان و كۆمەڵگادا، چونكە  ئاستی تێگەیشتنمان لەبارەی چۆنێتی بەكارهێنانی هەتائێستا نەگەیشتووینەتە ئەو ئاستەی كەوا سوودی لێببینین  بۆ ڕاپەڕاندنی كارەكان لەدام و دەزگاحكومیەكان هەتا شوێنەگشتی وتایبەتیەكانیش، بۆ نموونە  كاتێك تەكنەلۆژیا دەتوانێ كارئاسانی بكات لە دەستەبەركردنی زانیاریەك كە پێویستت پێیەتی  لە كەمترین ماوە كەدەبێتەهۆی گەڕاندنەوەی تێچووی ڕێگاو هەروەها گەڕاندنەوەی كات  لە نێوان شارەكان بە تایبەتی چونكە لەڕێگای ئەنتەرنێتو فاكسەوە دەتوانرێت كارێك ڕابپەڕێندرێ كە پێویستت پێیەتی ، ئەگەر بێت و باس لەبەكارهێنانی ئەنتەرنێت و مۆبایلی زیرەك و  تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بكەین  لەكۆمەڵگای خۆمان بەتایبەتی زیانی  زۆری هەیە هەتا بۆ تە هۆی لێك هەڵوەشاندنەوەی چەندەها خێزان بەهۆی هەڵە بەكارهێنانیەوە  و زیادەڕەوی كردن لە بەكارهێنانی وەك ڕۆژانە دەبینین و دەبیستین.

ئەوەندەی  بۆ كاری نادروست و خۆدەرخستن و خۆسەرقاڵكردن و كات كوشتن بەكاردێت  ئەوەندە بۆ كاری بەسوودو زانست و زانیاری بەكارنایەت ، بەداخەوە لەكاتێكا كارئاسانیەكی زۆرت بۆ دەكات لەدەستەبەركردنی زانیاریەكان ، لەهەندێك  لایەن دەتوانم بڵێم بۆ كەسانێك سودی زۆرە بەڵام ئەوانە  ئەوەندە كەمن بەپەنجەكانی دەست دەژمێردرێن . وە لەگەڵ  ئەوەشدا منداڵانیش بێبەشنین و كاریگەری  لەسەر ئەوانیش داناوە كەوا دوربكەونەوە لە خوێندن،خۆیان سەرقاڵ بكەن بە ئایپادو تابلێتو یاریە ئەلەكترۆنیەكانی تر،هەموو ئەمانە هۆكارە بۆ دروست بونی كێشەو  دواكەوتنی كۆمەڵگاو داماڵینی لەبەهاكۆمەڵایەتیەكان .

سەبارەت بەوەی كە ئاخۆ تەكنەلۆژیا تاچەند دووچاری كێشەی كردووی لەیلا لەوەڵامدا گووتی "وەك هەمووتاكێك ڕەنگە تاڕادەیەك توشی كێشەبووبم،بەڵام توانیومە بەشێوەیەكی شیاو مامەڵە لەگەڵ كێشەكەو كەسی بەرامبەر بكەم،چونكە سنوری دیاری كراوم هەیە بۆ ئەوانەی مامەڵەیان لەگەڵدا دەكەم ، وەك لەسەرەوەش ئاماژەم پێدا ئێمە كەكۆمەڵگایەكین لەگەڵ ڕێزم هەتا ئێستا هەندێك لەتاكەكان ئەوەندە هۆشیارنین بزانن ئایە ئەو پرسیارەی كەدەیكەن هەتاچەندە گونجاوە هەتاچەندە  بۆیان هەیە بێنەناو كاری تایبەتت لەبەرئەم هۆكارە هەندێك جار وەڵامی هەندێك كەس نادەمەوە چونكە دەزانم پرسیارێك دەكەن كەوا شیاوی وەڵام دانەوە نییە.

تەكنەلۆژیا بۆهەندێك كەس سەرچاوەی بژێوییە و بۆهەندێكیشیان كێشەو گرفتە ئەمەقسەی بارزان محەممەد ە بۆزاری كرمانجی دواو گووتی" تەكنەلۆژیا یەكێك لە پێویستیەكانی سەردەمە،بوونی زۆر پێویستە بۆتە هۆكارێكی باش بۆ كار ئاسانی و راپەڕاندنی كارو پیشەی ڕۆژانە، تەكنەلۆژیا بۆ زۆرێكیش لە خەڵكی بۆتە سەرچاوەی بژێوی  ژیان ئەوە جیا لە هەموو كارە گەورەو گرنگانەی تەكنەلۆژیا لە جیهانی ئەمرۆكە دەیكات.

لەلایەكی تر تەكنەلۆژیا بۆ بەشێكی كۆمەلگا بۆتە هۆی دروست بوونی  كێشە بەهۆی خراپ بەكارهێنان، زۆر لێكەوتەی خراپی لێكەوتۆتەوە، لەوانە كێشەی كۆمەڵایەتی بەپێی ئامارەكانی دادگاكانیش رێژەیەكی زۆری جیاوبوونەوەی هاوسەران بەهۆی تەكنەلۆژیاوەیە، لەم رێگەوە پەیوەندی نادروست پەیدابووە دواتر بۆتە سەرچاوەیك بۆ لێك ترازنی خێزانەكان ئەوەش زیاتر دەگەرێتەوە بۆنەبوونی ئاستی هۆشیاری تاك لە كۆمەڵگا.

بارزان گووتیشی " تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان تووشی هیچ كێشەیكیان نەكردووم، بەڵام دەوربەرو  زۆرێك لە ناسیاوانی خۆم دەبینم  تووشی كێشە هاتوون، دەرئەنجامی خراپیشی لێكەوتۆتەوە لە كوشتن و كێشەی دووژمنداری رووبەروو كردنەوەی دادگا.

توێژەرێكی كۆمەڵایەتیش پێی وایە كە تەكنەلۆژیا نەك هەر كێشەی كۆمەڵایەتی بەڵكو گرفتی دەروونیشی درووستكردوە ، توێژەری كۆمەڵایەتی لوقمان عەبدوڵڵا بۆزاری كرمانجی گووتی "   بەدڵنیاییەوە و بێ دوودڵی تەكنەلۆژیا نە هەر بۆتە كێشەی كۆمەڵایەتی بەڵكو گرفتی دەرونیشی لێكەوتۆتەوە. هەروەها تەكنەلۆژیا شا ڕیگەی گرفتە كۆمەڵایەتیەكانە.

كەم تا زۆر هەموو كەسێك بەهۆی تەكنەلۆژیاوە ڕۆژگارێك توشی كێشە بووە. هەندێك بەهۆی نا وشیارییەوە پشكی شێریان بەركەوتووە.

نەژاد گەزنەیی وەك گەنجێك و چاڵاكوانێك بەڕاشكاوانە وەڵامی پرسیارەكانی داینەوە بۆزاری كرمانجی گووتی " تەكنەلۆژیا ئەگەر هەر هۆكاریش نەبێ بۆ زۆربونی كێشەكۆمەلایەتییەكان دڵنیام هۆكارە بۆ لێكترازانی كۆمەڵگە،لەسەردەمی ئێستادا خەڵكی ئەوندە سەرقاڵ كردوە تاكەكانی كۆمەڵگەی گۆشەگیر كردوە بەرادەیەك هەر كەسەو حەز دەكا لە گۆشەیەك و سوچێك بەتەنییا سەرقاڵی مۆبایلەكەی خۆی بێ،كاریگەریەكەی بەجۆرێكە كەبۆتەیەكێك لە هۆكارەكانی لێكترازانی پەیوەندییە كۆمەلایەتییەكان، نەژاد گەزنەیی دەشڵێت" من بۆخۆم تا ئێستا كێشەم بۆدرووست نەبووە،بەڵام بەڕادەیەك بێ هۆشی كردووم تەواوی كاتەكان خەریكی مۆبایل و تۆرەكۆمەڵایەتییەكانم هەتا دەرفەتی خوێندنەوە و نووسینیشی بۆ نەهێشتومەتەوە.

زۆرترین بینراو