جوتیارانی باڵەكایەتی و برادۆست نیگەرانن لە  هەرزانی نرخی بەربوومەكانیان

جوتیارانی باڵەكایەتی و برادۆست نیگەرانن لە هەرزانی نرخی بەربوومەكانیان

یونس ئەمین ـ باڵەكایەتی: سنوری باڵەكایەتی و ناوچەی برادۆست ناوچەیەكی لە بارن بۆ كشتوكاڵ كردن و ئاژەڵ بە خێوكردن، زۆربەی دانیشوانی ئەم دوو سنورە بە كشتوكاڵ كردنەوە خەریكن بە پلەی یەكەمیش تەماتە،خەیار كردنن، ئەوەی شایانی باسە هەموو ساڵێك لە كاتی پێگەیشتنی بەربوومەكانی خۆماڵی نرخەكانی فرۆشتن بە ئاستێكی زۆر نزم دادەبەزن بەمەش سەرجەم جوتیارانی ئەم سنورەی نیگەران كردووە، بۆیە داوا كارن هەناردەكردنی بەربومی بیانی بوەستێت، وێرای دانیشتوانی ئەم دوو سنوورە كە بە كشتوكاڵ سەرقاڵن، خەڵكی شارەكانی تریش ڕوو دەكەنە ئەم دڤەرانە بۆ كاری كشتوكاڵی، وەك جوتیاران ئاماژە پێدەكەن لەبەر بێكاری و بێ مووچەی ڕویان لە تەماتەكردن كردووە، ئەگەر بێت و حكومەتی هەرێم یارمەتیان نەدات یان هەناردەكردنی بەربوومەكان ڕانەگرێت ئەوە سەرجەمیان زەرەرمەند دەبن هیچ قازانج و سودێكیان پێ ناگات.
هێمن ڕەشید جوتیارێكی سنوری شارەدێی سمیلانە، بۆ زاری كرمانجی گووتی" ئەمساڵ جیا لە ساڵەكانی تر خەڵكێكی زۆر ڕووی لە كشتوكاڵ كردن كردووە، ئەمەش بە هۆی بێكاری و بێ بازاڕی و بێ مووچەی، نرخەكانی بەربوومەكان زۆر نزمە ئەگەر بێت و حكومەت بەرنامێكمان یان چارسەرێكمان بۆ نەكات ئەوە بە دڵنیاوە هەموومان زەرەرمەند دەبین" لە بری قازانج و سود تووشی زەرەرمەندی زۆر دەبین.
ئەمساڵ بەربوومە كشتوكاڵیەكان بە ڕێژێكی بەرچاو دابەزیوە، هیچ قازانێك بە جوتیاران ناگەێنێت تەنها رەنج و ماندووبوون نەبێت، جوتیاران باس لەوە دەكەن ئەگەر بێت و حكومەت چارەسەرێك بۆ ئەم دۆخە نەكات ئەوە ئامادەنین هیچ كاتێك كشتوكاڵ بكەن، چونكە هەرزانی نرخەكان جوتیارانی نیگەرانكردووە.
سەنگەر ئیبڕاهیم بۆ زاری كرمانجی گووتی" من لە بەر بێكاری لە هەولێر خۆم و خانەوادەكەم روومان لە شارەدێی حاجی ئۆمەران كردووە لە بناری چیای كۆدۆ، بەمەبەستی كاری كشتوكاڵی ئەو زەویەش هی خۆم نیە نزیكەی ۲۰ دۆنم دەبێت بە شێوەیەكی كاتی وەرمان گرتوە، بەڵام هەموو ساڵێك لە كاتی پێگەیشتنی بەربوومەكانمان نرخی تەماتە و خیار و كولەك، زۆر دادەبەزێت و ماندوبوونەكەمان بە فیڕۆ دەڕوات، لە ئێستادا هەشت كیلۆ تەماتە بە هەزاریە، یەك كیلۆ خیار بە ۳۰۰ دینارە نزیكەی 18 كیلۆ كولەك بە یەك هەزارە، بە گشتی نرخی سەرجەم بەربوومەكان زۆر نزمە" هیوادارم حكومەت هاوكارمان بێت بەربوومی بیانی ڕابگرێت و زیاتر گرینگی بە بەربوومەكانی خۆماڵی و ناوەخۆی بدات، ئەگەر بێت و نرخەكان بەم شێوەیە بێت زۆرمان زەرەرە، لە كوردستان كاری كشتوكاڵی هیچ بەهاو سودی نەماوە زەرەرمان زیاترە لە قازانج.
وێرای هەرزانی نرخەكان وەك جوتیاران باس لێوەدەكەن حكومەت هیچ هاوكارێكیان ناكات، لە پەین و تۆ و دەرمان و كیمیا، سەرجەم خەرجیەكان لە ئەستۆی جوتیارەكانە، لە كاتی ساغ كردنەوەی بەربومەكانیش حكومەت هاوكاریان نیە.
جوتیارێكی دڤەری برادۆست بە نێوی هەمزە مەجید، تەمەنێكی زۆری لە ناو كشتوكاڵ بردۆتەسەر گووتی" بەداخەوە ئەگەر بێت و بازاڕ بەم شێوەیە بێت ئێمە وەك جوتیارانی سنوری برادۆست زۆر زەرەرمەند دەبین، چونكە حكومەت هیچ هاوكارێكی جوتیاری نەكردووە، نە دەرمان نە كیمیا نە رشاند و كێلان هیچ هاوكارێكی لەم جۆرەی نەكردوینە، بە بەراورد بە وڵاتان كەرتی كشتوكاڵ لە كوردستان زۆر دواكەوتوە هیچ پێش ناكەوین، خەڵك حكومەت ئامادەیە بەربوومە بیانیەكان بە نرخێكی یەكجار زۆر گران بكرێت، بەڵام ئامادە نیە بەربوومی ناوەخۆی خۆماڵی بە نیوەی نرخی بیانی بكریَِت" ئێمە وەك جوتیارانی برادۆست دەخوازین حكومەتی هەرێم كەمێك هاوكارمان بێت بەشێك لە بەربوومەكانمان بكڕێت، رێگاو بانەكانیش وەك پێویست نینە ئێمە ئەوساڵ زۆر بەی رێگایەكەمان لە سەر ئەركی خۆمان نۆژەن و پاك كردیتەوە بۆ كوێستانەكان، داوامان وایە هیچی تر بەربوومی بیانی هەناردەی وڵاتمان نەكرێت تا كۆتای بە بەربوومەكانی ناوەخۆی دێت.
لای خۆشیەوە بەرێوبەری كشتوكاڵی چۆمان سلێمان عەبدوڵا بە زاری كرمانجی ڕاگەیاند" بەهۆی بوونی ناوچەیەكی لە بار و بە پیت بۆ كشتوكاڵ، ناوچەكەمان دەوڵەمەندە بە بەربوومی خۆماڵی، راستە لە ئێستادا نرخی هەندێك لە بەربوومەكان دابەزیوە هەموو جۆرە بەربوومێك نا بەڵكو بگرە زیاتر تەماتە خەیار كولەك، چەند جۆرە بەربوومێك نرخەكانیان دابەزیوە، ئەمەش بەهۆی زۆری بەربوومەكان، ڕەنگە جوتیار سكالا لەوە بكات لە بەر بەربوومی بیانی هی ئێمە هیچ نەكات، بەڵام ئەوانەی هەناردەش دەكرێت رێژەیەكی زۆر كەمە باجێكی زۆری لە سەرە، بە شێوەیەكی گشتی ئێمە لە هەموو جۆرە بەربوومێك دەوڵەمەند نینە" بۆیە حكومەت ناچارە هەندێك بەربوومی جیاواز لە دەرەوە هەناردە بكات لە ئێستا هەندێك بەربووم هەناردە ناكرێت باجێكی زۆری لە سەرە" هۆكاری دابەزینی نرخەكانی هەندێك لە بەربوومەكان ئەوەیە، خەڵكێكی زۆر رووی لە كەرتی كشتوكاڵی كردووە بە هۆی بێ مووچەی و بێكاری و بازاڕی، پێویستە جوتیارانی سنوری باڵەكایەتی هەر یەك شت نەكەن، لە بەربوومەكان جۆراو جۆری بكەن نموونە جوتیارێك تەماتە ئەوی تر بیبەر ئەوتر باینجان، تاوەكو بابەت زۆرترو جۆراو جۆر بێت ئەوە بازار خۆشتر دەبێت."
بەڕێوەبەری كشتوكاڵی چۆمان باسی لەوەشكرد" بە تەنها كێشە لە جوتیار نیە بەڵكو بگرە حكومەتیشە وەك پێویست لە ئاست جوتیارەكان دانیە، چەند هۆكارێك بۆ بێ بازاڕی و دابەزینی نرخەكان، نەبوونی كارگە بۆ قتوبەندكردن و یان شوێنی هەلگرتن ساردكەرەوە، لە پێشتر هاوكاری جوتیار دەكرا لە رووی تۆ و كیمیا و داو دەرمانات هاوكاری دەكرا بە پێدانی كرێی هاتووچۆ بۆ جوتیاران، بەڵام لە ئێستادا حكومەت بە هۆی قەیران و كۆمەڵێك كێشە ڕەنگە نەتوانی ئەم كێشانە چارەسەربكات، بۆ بەرز بوونەوەی نرخ چارەسەر ئەوەیە حكومەت ڕێگە نەدات بە هاتنی بەربوومی بیانی، هاوكاری جوتیاریش بكرێت لە ڕووی ساغبوونەوەی بەربوومەكان.

زۆرترین بینراو