جۆرێك لە سەقامگیری سیاسی ئابووری گەڕاوەتەوە بۆ هەرێمی كوردستان

جۆرێك لە سەقامگیری سیاسی ئابووری گەڕاوەتەوە بۆ هەرێمی كوردستان

دیمانە – ڕائیب شێروانی : ئەبووبەكر كاروانی، نووسەر و سیاسەتمەداری كورد لە دیمانەیەكی تایبەتدا لەگەڵ هەفتەنامەی زاری كرمانجی دەڵێ:" گفتوگۆی نێوان هەردوو حكوومەتی عێراق و كوردستان پەیوەندی بە بودجەی ساڵی 2020 و پرسی نەوت و ناوچەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی كوردستانەوە هەیە، ناكرێت تەواوی وەرەقەی نەوت و وزە تەسلیم بە بەغدا بكرێت. دەشڵێ:" جۆرێك لە سەقامگیری سیاسی ئابووری گەڕاوەتەوە بۆ هەرێمی كوردستان، كارنامەی حكوومەت، كارنامەیەكی باشە و بەشێك لە داخوازییەكانی خەڵكی كوردستان كە پێویستە جێبەجێ بكرێن، لە كارنامەی حكوومەت هەیە و ئۆپۆزسیۆن وەكو جاران نەماوە و ناتوانێت كاری گەورە بكات.
* هەڵسەنگاندنت بۆ دۆخی ئێستای هەرێمی كوردستان چییە؟
- دۆخی هەرێمی كوردستان باشتر بووە، جۆرێك لە سەقامگیری سیاسی ئابووری گەڕاوەتەوە بۆ هەرێمی كوردستان، بەڵام نیگەرانیەكانی خەڵك نە ڕەواوەتەوە، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان هەولێر و بەغدا، پەیوەستبوونی ئەمە بە ژیان و گوزەرانی خەڵكەوە، بە رێككنەكەوتنی پارتی و یەكێتی و نەبوونی ستراتیژێكی نیشتمانی بۆ ناوچە جێناكۆكەكان، نەبوونی متمانە لە نێوان هێزە سیاسییەكان لە كوردستان، ئەمانە وای كردووە كە خەڵك هێشتا لە جۆرێك نیگەرانی دا بێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەش ئۆمێدێكی بۆ دروست بووە، بۆ نموونە حكوومەت خۆی چاوەڕوانییەكی بۆ خەڵك دروست كردووە كە پرۆژەیەكی بۆ چاكسازی هەیە، هەرێمی كوردستان پێ دەنێتە هەنگاوێكی نوێوە، سێكتەرەكان بە جۆرێكی دیكە بەڕێوەدەبرێن و هەڵمەتێك دژ بە گەندەڵی بەڕێوەدەچێت، ئەوەش گەشبینیەكی دروست كردووە، بەڵام گەشبینیەكی وشیارانە لەبەر ئەوە خەڵك لە رابردوو بێ متمانە بوو، بەڵام جێبەجێ كردنی بەڵێنەكان، ئەگەر حكوومەت هەنگاوی پێویست بنێت، دەتوانم بڵێم جۆرێك لە متمانە لە نێوان هاووڵاتیان و حكوومەت دەگەڕێتەوە، دەرفەتێك لە بەردەمە بۆ چارەكردنی كێشەكان، بۆ گێڕانەوەی متمانە بۆ بەدیهێنانی بەشێك لە چاوەڕوانییەكان، هیوادارم جارێكی دیكە خەڵك بێ ئۆمێد نەكەن.
* كارنامەی حكوومەت چۆن دەبینی؟
- كارنامەی حكوومەت، كارنامەیەكی باشە، بەشێك لە داخوازییەكانی خەڵكی كوردستان كە پێویستە جێبەجێ بكرێن، لە كارنامەی حكوومەت هەیە، سێ بابەت زۆر گرنگە كە لە كارنامەی حكوومەتیش هەیە، چاوەڕوانییەكانی خەڵك پێوەرن بۆ هەڵسەنگاندنی ئەدای حكوومەت و سەركەوتن و شكەست خواردنی، ئەویش گێرانەوەی جۆرێك لە سەقامگیری، هۆشیاری ئابووری و سەرچاوەی ژیانی خەڵك و پێدانی مووچە و دەست پێ كردنەوەی پرۆژە خزمەتگوزارییەكان، هەروەها بوونی بەرنامەیەكی نیشتمانی و ستراتیژیەت لە بابەتی دژایەتی كردنی بەدیهێنانی چاكسازی كە خەڵك هەستی پێ بكات، ئەوەی دیكە كۆتایی هێنان بە دابەشكاری كە پاشماوەی شەڕی ناوخۆیە، وەكو دابەشبوونی پێشمەرگە، دابەشبوونی هێزەكانی ئاسایش و ناوخۆ، یەكگرتنەوەی هەرێمی كوردستان، یەكگرتنەوەیەكی راستەقینە بێت، وە چیتر ئێمە لە هەرێمی كوردستان فڕە دەسەڵاتیمان نەبێت، بتوانین یەك دیدی هاوبەشمان هەبێت، بۆ ئەو گۆڕانكارییانەی كە لە ناوچەكە دەكرێن، كە چاوەڕوان دەكرێت گۆڕانكاری لە ناوچەكە رووبدات، ئەگەر ئێمە دیدێكی یەكگرتوو كوردستانیمان نەبێت، زەحمەتە بتوانین سوودیان لێ وەربگرین و خۆمان بپارێزین.
* پەیوەندییەكانی هەولێر و بەغدا چۆن دەبینی؟
- پێش پێكهێنانی حكوومەت جۆرێك لە هێوربوونەوە لە پەیوەندییەكانی هەولێر و بەغدا هەبوو، دەتوانم بڵێم سەردانەكان بۆ بەغدا جۆرێك لە زەمینە سازی كرا بوو، ئێستاش دوای پێكهێنانی حكوومەتی نوێ زەمینەی چارەسەركردنی كێشەكان لە بارترە، ئیرادە هەیە لەلایەن هەر دوو لا بۆ چارەكردنی كێشەكان، بەڵام پێموایە كێشەكانیش گەورەن، كە بتوانن لە پاكێجێكدا هەموویان چارەسەر بكرێن، كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، وەكو ئەمڕۆژەش ئەنجوومەنی ئاسایش دووبارە كردەوە داوای چارەسەركردنی كێشەكان دەكات، بەڵام خۆمان دەزانین دۆخی عێراق ئالۆزە، ملمڵانێی نێوان ئەمریكا و ئێران بەشێكی لە عێراق رەنگ دەداتەوە، پەیوەندی نێوان هێزە عێراقییەكان خۆیان ئالۆزە، كێشەكانی نێوان هەولێر و بەغدا هەندێكیان كەلەكە بوونە، هەندێكیان چارەسەركردنیان ئاسان نیە، لە هەموو حاڵەتەكاندا دەبێت حكوومەتی هەرێم ئامانجی لە پێشینە و ئەولەویەتی خۆی دیاری بكات، بەتایبەتی مەسەلەی رێككەوتن لەسەر ئەوەی كە پەیوەندی بە ژیان و گوزەران و مووچە و رۆژانەی خەڵكی كوردستانەوە هەیە، كە ئەوە ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە رێككەوتن لەسەری، بابەتی نەوت و وزەش ئەوانەش ئەگەر ئەو بڕە نەوتەی بەغدا دەخوازێت رادەست بكرێت كێشە نیە، بەڵام ناكرێت هەموو وەرەقەی مەلەفی نەوت رادەستی بەغدا بكرێت، بەڵكو بەو جۆرە بێت كە رێككەوتنەكە بەشە بودجەی خەڵكی كوردستان لە بودجەی 2020ی عێراق مسۆگەر دەكات، لە پاڵ ئەوەی گفتوگۆ بكرێت لەسەر كێشە ئالۆزەكانی تر وەكو ناوچە جێناكۆكەكان و هەموو ئەو مەلەفانەی كە ساڵانێكە كەلەكەبوونە و بوونەتە كێشە لە نێوان هەر دوولادا.
* ڕۆڵی ئۆپۆزسیۆن چۆن دەبینی؟
- بمانەوێت، یان نەمانەوێت ئۆپۆزسیۆن وەكو جاران نەماوە، ئۆپۆزسیۆن هەیە هەر یەكە و بە قەبارەی خۆی دەتوانێت رۆڵی خۆی بگێڕێت، بەڵام ناتوانێت ئۆپۆزسیۆنێكی گەورە بێت، كاری گەورە بكات، لەرووی ژمارەوە ناتوانێت كاریگەری بكاتە سەر بڕیارەكانی حكوومەت، شەقام بجووڵێنێت، بە مانایەكی دیكە ئۆپۆزسیۆنێكی گەورەمان نیە، بەڵام لە هەمان كاتدا ئۆپۆزسیۆن ئەوەی لە دەستی دێت رۆڵ دەبینێت، چاودێری حكوومەت دەكات، كەموكوڕتییەكان دەرخات، ڕەخنە دەگرێت، لەگەڵ هەموو ئەمانە بوونی سێ هێزی سەرەكی لە حكوومەت دەتوانێت هاوكار و یارمەتیدەر بێت بۆ ئەوەی كە ئیش و كارەكان بە باشتر بەڕێوەببات، حكوومەت هەست بكات كە هەردەم چاودێرێكی لەسەرە و كەموكوڕتیەكان و كێشەكان بۆ ڕای گشتی بخاتەڕوو.
* لەناو یەكگرتوو ماوی و بۆ پۆستی ئەمیندار خۆت هەڵدەبژێری؟
- لەناو یەكگرتوو هەر ماوم، جارێ هیچ بڕیارێكی یەكلاكەرەوەم نەداوە، چاوەڕوانی ئەو گۆڕانكاریانە دەكەم كە لە چەند مانگی داهاتوودا لەناو یەكگرتوو روودەدەن، لە كۆتاییدا لەگەڵ ڕۆیای ئەو خەڵكە، یان ئەو گۆڕانكاریانە، وە ڕاوێژكردن بە كۆمەڵێك كادیری یەكگرتوو بڕیاردەدەین كە خۆم بپاڵێوم، یان خۆم نەپاڵێوم.
* دۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چۆن دەبینی؟
- ناونیشانی دۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ململانێی قوول لە نێوان ئەمریكا و ئێران هەیە، گۆڕانكاری روودەدات، پێموانیە لەسەر مێزی گفتوگۆ كێشەكان چارەسەر بكرێن، بۆیە دەبێت هێشتا چاوەڕوانی گۆڕانكاری دراماتیكی بكەین، لەو ململانێیە كە ململانێكە تەنیا ئەمریكا و ئێران نیە، بابەتی رووسیا، چین، ئەمریكا، توركیا، كوریا هەمووی تیایە، بەڵام پێموایە ئەگەر ئەمریكا، ئیسرائیل و سعودیە لەسەر مێزی گفتوگۆ ئەوەی دەیانەوێت لە ئێران و هاوكارەكان دەستیان نەكەوێت دەیانەوێت بەهێز دەستی بخەن، بەڵام ئەگەر توانیان بەبێ شەڕ دەست بخەن، لە هەموو حاڵەتەكاندا ئاشتی دەبێت، بەڵام ئێستا شەڕ دەستی پێ كردووە، ئیسرائیلییەكان بە پلەی یەكەم شەڕەكە بەڕێوەدەبەن، ڕەنگە لە دوارۆژدا شەڕەكە فراوانتر بكرێت، ئەگەر بێت و سازشی گەورە لەلایەن ئێران و هاوپەیمانەكانی نەكرێت، دیارە سازشی گەورەش شتێكی وا ئاسان نیە، ئەگەر چی ئەستەمیش نیە، بەڵام وا ئاسانیش نابێت".

زۆرترین بینراو