رێكخراوی نا تەندروست لە قاڵبی فێمێنیزمدا

رێكخراوی نا تەندروست لە قاڵبی فێمێنیزمدا

دیمانە_رۆژ قیاس: ساڵانە رێژەی رێكخراوەكانی ئافرەتان لە بەرز بوونەوەدایە، چەندین گروپ ساز بوونە بە ناوی رێكخراوی ئافرەتان كە زۆرینەی كات كەسانی نا پسپۆر و نا پرۆفیشناڵ رێكخراوەكە بەڕێوە دەبەن، ئەوەی جێی سەرنجە رێكخراوەكە سەربەخۆ نییە و لە پشتەوە، كەسایەتی سیاسی، حزب...هتد، كارەكتەری سەرەكی بەرێوەچوونی رێكخراوەكەن! عةبدوللاَ باڵەكی، قوتابی زانكۆی سۆران لە دیمانەیەكی دەزگای زاری كرمانجیدا، باس لە نا تەندروستی ئەم رێكخراوانە دەكات.


_ئایا هیچ شتێك هەیە بە ناوی فێمێنیزم لە كۆمەڵگەی كوردستان؟


* فێمێنیزم لە كۆمەڵگەیەك وەك كۆمەڵگەی كوردیدا مێژوویەكی كۆنی نییە، ڕەنگە وەك چەمك لەلای ئێمەی كورد، چوار دەیە بێت كە كاری پێدەكەین و پێشتر بە ئەدەبیاتی سیاسی و كۆمەڵایەتیمان نائاشنا بووە. بە كۆمەڵێك هۆكار جۆرێك ناتێگەیشتن لەم چەمكە بوونی هەیە، لەلایەكەوە سیستەمی پیاوسالاری كۆمەڵگە هەموو هەوڵێكی داوە هێرش بكاتە سەر ژنان و چالاكانی ژنان، سیستەمی پیاوسالاری كۆمەڵگەی ئێمە فێمێنیزم نەك بە بزووتنەوەیەكی یەكسانیخواز، بەڵكوو بە بزووتنەوەیەكی دژەپیاو پێناسە دەكات لەحاڵێكدا بەپێچەوانەوەی ئەم بیركردنەوەیە لە هەمانكاتدا بزووتنەوەی فێمینیستی نەك دژبە پیاوە، بەڵكوو دژبە پیاوسالاری و كولتووری پیاوسالارییە. بەداخەوە بە كۆمەڵێك هۆكار، خۆدی ژنانیش نەیانتوانیوە بەشێوەی شیاو رۆشەنگەری بكەن لەم بارەوە. لەبەر ئەوەی ئەوەی هەیە تەنها كۆمەڵێك رێكخراوی نا سەربەخۆن كە لە بواری ژنان هەندێ جار لەسەر شاشەكان دەبینین، بە باوەری من باس كردن و خۆ بە خاوەن كردنی ئەم چەمكە لە كۆمەڵگەی كوردیدا زیاتر بەكارهاتووە بۆ خۆ پێ دەرخستن.


_زۆربوونی رێكخراوەكانی مافی ئافرەتان، و رۆڵیان لە هۆشیاری مافەكانی ژن، چۆن هەڵدەسەنگێنی؟


*لەم ساڵانەی دوایدا رێژەیەكی زۆری رێكخراوەكانی ئافرەتان پەید بوون، كە خۆیان بە خاوەنی پرسی هۆشیاری و كێشەكانی ژنان دەزانن. و دوور و نزیك كاریگەری خۆیان هەبووە بەسەر كۆمەڵگەی كوردیدا، لە هۆشیاركردنەوە لە مافەكانی ژن و یەكسانی لەگەل پیاوان لە كایەكانی ژیاندا، رێكخراوەكانی ئافرەتان لە كۆمەڵگەی كوردیدا جیاواز لە كۆمەڵگە رۆژئاواییەكان نەیانتوانیووە بە رۆلی فێمێنزمی خۆیان هەستن لە هۆشیاركردنەوەی كۆمەڵگە سەبارەت بە پرسەكانی تایبەتمەند بە ئافرەتان و مافەكانیان. بگرە رۆلی خراپیان گێراوە لە بە هەلە ناساندنی ئەم چەمكە بە كۆمەڵگەی كوردی، چونكە رۆلێكی كرداریان نەبووە لەناو تاكەكانی كۆمەڵگە بەلكو تەنها لە هاتنە كایەی باسێكی ئافرەتان بە دیار دەكەون. و لە هەمووی گرنگتر ئەوەیە كە وەكو باسێكی دژ بە ئیسلام پرسی ئافرەتان لە ئایین بەكارهێناوە.


_ئایا رێكخراوەكان پێویستە چۆن رۆڵی ئەرێنی بگێڕن لە كۆمەڵگەدا؟


* رێكخراوەكانی ئافرەتان لە سەرجەم كۆمەڵگەكان ئەتوانێت پەیوەندییەكی پتەو بێت لەگەڵ سەرجەم بزووتنەوە مۆدێڕنە سیاسی و كۆمەڵایەتییەكان. خواستی رێكخراوەكانی ئافرەت دەبێ لە بنەرەتدا گۆڕان بێت لە چوارچێوەی دیكتاتۆری كۆمەڵگەدا چ چوارچێوەی داخراوی بنەماڵە و چ چوارچێوەی داخرا و نادیمۆكراتیكی وڵات. لەئەووڕۆدا پێویستە گرینگی بدرێت بە پێگەی ژنان لە بزووتنەوە كۆمەڵایەتی و سیاسییەكاندا، بە بروای من ئەم رێكخراوانە كە لە بواری ئافرەتان و مافەكانیان كاردەكەن، زیاتر كاریگەری نەرێنیان هەبووە لە سەر كۆمەڵگەی كوردی بە شێوەیەكی گشتی چونكە نەیاتوانیووە پەیامی یەكسانی مافەكانی ئافرەت و دەستەبەركردنیان وەكو خۆی بگەیێن بە تاكەكانی كۆمەڵگە، و كاریگەریەكشی دیارە گەر سەیری ئامارەكان بكەین كە لە ئەنجامدا رێژەی توند و تیژی و كێشەكانی ئافرەتان رێژەیەكی ئێجگار بەرزە. چ لەوەی كە رۆژانە دەیبین لە دەزگاكانی راگەیاندن یاخود گەر سەردانی دادگاكان بكەین. دەبینیت كە كاریگەری نەرێنین چەن زۆرە لەسەر شێواندنی شیرازەی خێزان، مافەكانی ئافرەت و دەستەبەركردنیان شت گەلێك نیە كە لە چەند رۆژێكی دیاریكراو بێین باسی لێوە بكەین بەلكو دەبێت رۆژانە لە بەرچاو بگیرێن. نەك هەر لەو ماوە كەمەدا تیشك بخەنە سەری، نەك وەكو ئامرازێك بۆ ئامانجی دیكە بەكاربهێنرێت، رێكخراوەكانی ئافرەتان زیاتر لەو ماوەیەدا لە كۆمەڵگەی كوردیدا جەخت لەسەر مافەكانی ئافرەت دەكەن .كە ئەمەش وایكردووە سالانە وەكو شتێكی رۆتینی تێ بپەرێنرێت، بە پێچەوانەی رێكخراوەكان لە ولاتانی پێشكەوتووی دیكە كە لەگەل هەر پرس و كێشەیەكی ئافرەتان رێكخراوەكان دێن سەر خەت بۆ دەستەبەركردنی مافەكانیان.

زۆرترین بینراو