سروە ساڵەیی: شیعر هەوڵی چاكسازی زمانەوانی و دیاردە ناحەز و بزۆكەكانی ناو كۆمەڵگە دەدات

سروە ساڵەیی: شیعر هەوڵی چاكسازی زمانەوانی و دیاردە ناحەز و بزۆكەكانی ناو كۆمەڵگە دەدات

 


"زۆر شەیدای هۆنراوەم خۆم بۆناگیرێت گەر رۆژێك چەندەها هۆنراوە نەخوێنمەوە"


محەمەد ئامۆكەیی- زاری كرمانجی: لە دیدارێكی زاری كرمانجی، خانمە شاعیر سروە محەمەد، ناسراو بە سروە ساڵەیی باس لە ژیانی تایبەتی خۆی و دونیای ئەدەب دەكات و دەڵێت"بەر لە 44 ساڵ لە هەولێر لە دایكبوومەو قۆناغەكانی خوێندنم لەو پایتەختە تەواوكردووەو ئێستاش لە نەرویج ژیان دەگوزەرێنم لەتەك خێزان و منداڵەكانم، لە منداڵیەوە خولیای خوێندنەوەم هەبووە، لە قۆناغی ناوەندی زیاتر تێكستی ئەدەبی و هۆنراوەم نوسییە و خوێندێتەوە، هەرچۆنێك بووبیت بەپێ كاتی ئەو دەمی كە كەمتر كتێب و سەرچاوە بەردەست بوون، بەڵام من لەناخەوە وەك كانیاوێك یا گڕكانێك بڵقی هۆنراوە سەریدەكرد، زۆر شەیدای هۆنراوەم خۆم بۆناگیرێت گەر لە ڕۆژێكا چەندەها هۆنراوە نەخوێنمەوە. سالەیی جگە لە زمانی دایک هەر یەک لە زمانەکانی ئینگلیزی و عەرەبی و نەرویجی دەزانێ و هەروەکو خۆی دەڵێ « بەدەر لە زمانی كوردی بە ئینگلیزی و عەرەبی و زمانی نەرویجی و زۆر كات وەریاندەگێرم و دەیانخوێنمەوە, لە ئەدەبیاتا ئاشقێ رەوانبیژیم گەر هۆنراوەیەك پڕ رەوانبێژی نەبوو زۆر سادەبوو حەز بە خوێندنەوەی ناكەم، زۆر شیعر كەمجار دەبێت سادە بیت زیاتر دەبیت قوڵ بێت كەم لێ تێبگەی."
ئەو خانمە شاعیرە دەشڵێت" شیعر بڕبڕەی زمان و ئەدەبیاتە بەواتای روونتر شیعر ئەو بەهرە خواییەیە كە وەك تابلۆیەك لە نێوان ئەندێشە و راستی پەیكەرێكی رەوانبێژی دادەڕێژێت, شاعیر ئاخاوتن لەگەڵ خودی خۆی و كەسی بەرامبەر و نەناسراو دەكا، دەبێت ئاستێكی زۆر بەرزی هەبێت لە زمانەوانی سەرباری تێكەڵكردنی دیالێكت بە قوڵترین مانا و دەست گەمە لەگەڵ رەوانبێژی كەوا رستە یا وشە ژێرو ژوور بكات، شیعر نە هەموو كەس دەتوانێ بینوسێت، ونە هەمووكەس دەتوانن دركی پێبكەن وەلێ تێبگات، گەلێك جیاوازە لە نووسینی هەر بەشێك لەبەشەكانی تری ئەدەبیات رێك وەك هونەری تابلۆكێشان وایە تەنیا نیگاركێش لە قوڵی ئەو مانایە دەگاتن كە لە قوڵایی تابلۆكە هەیە، بەڵام رووكاری تابلۆكە دەكرێ گەر لێ ووردبینەوە تێبگەین، نوسەر دەتوانی وەرگێر و نوسەر بێت بەڵام دەگمەنە بتوانێ شاعیر بێت سەرباری ئەوەی نوسەر ئاستی زمان و رێزمانی ئێجگار بەرزەشی هەبێت، شاعیر دەتوانێ لە هەموو دەرگاكانی ئەدەبیات بدا بە ئاسانیش بەروویدا واڵا دەبن بەمەرجێك شاعیرێكی دەستكرد و كاتی نەبێت تەواو خۆرسك بێت". شیعر هەر بۆ گواستنەوەی جوانی نییە، شیعر وەك هەر هونەرێكی تر پەنجە دەخاتە سەر هەموو دیاردە و رووداوەكان، بگرە هەوڵی چاكسازی زمانەوانی و دیاردە ناحەز و بزۆكەكانی ناو كۆمەڵگەش دەەدات، شیعر بەهۆی فراوانی و چەندەها بوونی دەكرێت لە زۆر بوار بەكاربێت، بەڵام لە قاڵبە ئەدەبیەكەی دەرنەچێت».
لە بارەی جیاكردنەوەی ئەدەبی ژنانە و پیاوانە و نووسینەوەی هەستەكان سروە ساڵەیی ئەوەشی گووت"بەهیچ شێوەیەك خۆم لەو گۆشەیە نابینمەوە و مەیلم نیە بۆی، هەمیشە چاو بەگریان و قژەكانم پەرش و ڕووتاوەی دیاردەیەكی كولتوری و ژینگەیی كە تێدا نەژیاوم و حەز بە خۆلاوازكردن ناكەم، مەرج نیە ژن بوون لەشیعرا هەر كڕوزانەوە و تەنیایی بێت، ژن دەبێت لایەنە پۆزەتیڤەكەی وەرگرین هەر ئازار نیە وەك ئەوەی پیاوانیش وەك ئێمە كۆسپ و تەگەرەی زۆر ماندویانی كردووە، نابێت لە دژی پیاوان و بەپێچەوانەشەوە هەر ژن دۆست بم." من هەمیشە خۆم پێ مرۆڤە و بەس مرۆڤدۆستی بوون و بنیات لەپێناو مرۆڤایەتی تاكە ئامانجمە ئیدی شتێ نیە لای شیعرەكانم، تەواو فریشتەئاسا و تەواو گورگ ئاسا وێنە بكرێ مرۆڤ سەرباری جیاوازبوونی لە ئایین و نەتەوە و چینایەتی و ڕەگەز هەر مرۆڤە گەر كەسانێك هەبن وا جیاواز بیاننوسن ئەوە سەربەستن وەك ووتم هەر هەموومان بەجیاوازیەكانمانەوە مرۆڤین و جوانین و دەبیت ئایدیای یەكتر قبوڵ بكەین, بەڵام كار نەكەین بۆ ناشرینكردنی بونیادەم بۆ ئەوەی ئەدەبیاتێ بەهێز و نەتەوەیەكی یەكویست بین دوور لە رەخنە قێزەون و شكاندنی باڵی یەكتر دەبێت مرۆڤدۆستی و گیانلەبەر و ژینگە دۆستی ڕەنگبداتەوە لە نوسینەكانمان».

زۆرترین بینراو