كۆرۆنا زیانی بە ئاستی زانستی قوتابیان گەیاند

كۆرۆنا زیانی بە ئاستی زانستی قوتابیان گەیاند

راپۆرت/ پشتیوان كەریم-سۆران
بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لەمساڵدا كاریگەری زۆری كردۆتە سەر پرۆسەی خوێندن و زانست و بەشێك لە قوتابیان و مامۆستایانی زانكۆی سۆران، بەزیانی گەورەی دەزانن لە هەمبەر ئەو بڕیارەی دەرچوونی قوتابیان لەم بارەیەوە درا.
مونا بەهجەت : قوتابی قۆناغی چوارەمی بەشی بایۆلۆجی فاكەلتیی زانست زانكۆی سۆران، بە زاری كرمانجی رایگەیاند" لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، كاریگەری كردە سەر زۆربەی سێكتەرەكان، دیارە یەكێك لەوانەش وەستانی خوێندن بوو لە زانكۆ و كۆلێژو پەیمانگەكان و ناوەندەكانی خوێندن بەگشتی، تا زیاتر ڤایرۆسەكە بڵاونەبێتەوەو رێگری لێبكرێت، دواتر لەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵا ڕاگەیێندرا كە بە شێوازی ئۆنلاین و ئەلیكترۆنی درێژە ئەدرێت بە خوێندن، خۆشبەختانە ئێمە وەكو زانكۆی سۆران، هەتا چەند زانكۆیێكی تریش توانیان دەست بكەن بە خوێندنی ئۆنلاین (ڕاستەوخۆ) كە ئەمەش هەنگاوێكی باش بوو بۆ دانەبڕان لە خوێندن, لەگەڵ ئەوەی كەمێك ناڕەزای تێكەوت، بەڵام لە كۆتای دا ئێمە توانیمان بەشێوەی ئۆنلاین، تا رادەیەكی باش قەربووی خوێندنەكەمان بكەینەوە".
گوتیشی " وەك دیاربوو لەم چەند هەفتەی رابردوو قەدەغەی هاتوچۆ هەڵگیراو، گشت ماركێت و مۆڵ و بازاڕەكانیش كرانەوە، هەروەها مزگەوت و چێشتخانەو هتد.. كەچی سەرەڕای كردنەوەی ئەم شوێنانە بۆ زانكۆكان جیاوازبوو بڕیار درا كە تاقیكردنەوەكانی كۆتای ساڵ ئەنجام نەدرێن و نمرەی كۆرسی دووەم هەمان نمرەی كۆرسی یەكەم بێت، ئەمە بڕیارێكی گەلێك باش بوو ئەو كاتەی قەدەغەی هاتووچۆ هەبوو، چونكە دوا چارە ئەوە بوو كە نەگەڕێینەوە ناوەندەكانی خوێندن بۆ ئەوەی بەركەوتن لەنێوان كەسەكان دروست نەبێت. بەڵام دوای ئەوەی قەدەغەی هاتووچۆ بە هیچ شێوەیەك نەما، ئەم بڕیارەی وەزارەتی خوێندنی باڵای من و چەندین قوتابی تری دڵگران كرد، من خۆم كە هاتووم لە زانكۆ بخوێنم گرینگی بە هەر شتێك ئەدەم كە لە خوێندنەكەم هەیە، گرینگی بە نمرەكەم ئەدەم، بە بەدەست هێنانی زانست، بە بڕوانامەكەم و چەندەها شتی تربۆ نمونە: ئەوەتا لێرە ئێمە تاقیكردنەوەی كۆرسێكمان نەكرد، بەڵام لێرەدا ناكرێ نمرەی كۆرسی دووەم هەمان نمرەی كۆرسی یەكەم بێت، چونكە وانەكانی كۆرسی یەكەم و دووەم جیاواز بوون ئەگەر بێینە سەر بابەتی بڕوانامەی قوتابی لێرەدا كەمێك كێشەی تێدەكەوێ، چونكە وانەیەك لە كۆرسی دووم خوێندراوە و نمرەی وانەیەكی تری كۆرسی یەكەمی بۆ دانراوە، ئەمەش نابێتە هاوسەنگی بۆ ئاستی هەدوو وانەكان ئەمانە لە باسكردنی نمرەكان بۆ ئەوە گرینگن، كاتێك بتەوێت بڕوانامەیەكی بەرزتر بەدەست بهێنیت بۆ نموونە وەكو ماستەر بەڵام كاتی ئەوە هاتووە كە پێداچونێك بە بیروباوەڕی خۆماندا بكەینەوە، چونكە ئەو كاتە نەماوە كە چاوت لە دامەزراندن بێت و چاوەڕێی ئەوە بكەیت، ئێستا قوتابی ئەبێ بیر لەوە بكاتەوە كە بە زانستێك لە زانكۆ بێتە دەركە بتوانێ بۆ خۆی و بە پاڵپشتی زانست و توانای زانستی خۆی كار بكات, بۆ بابەتی ئەوەش كە قوتابیانی كەوتوو تەنها بە ڕاپۆرتێك ئەتوانن نمرە بەدەست بهێنن ودەربچن، ئەمەش بڕیارێكی درووستە و گەڵێك یارمەتیدەر دەبێت لەم بارودۆخەدا، بەڵام ئەبێت لێرەدا ڕێسا و بنەمای درووست دابنێن وە هەموو بڕیار و ڕێسایەكیش ئەبێت دادپەروەرانە بێت."
مەنسور محێ موختار، قوتابی قۆناغی چوارەمی بەشی یاسایی زانكۆی سۆران، لەم بارەیەوە بۆزاری كرمانجی دەڵێت"پڕۆسەی خوێندن لە هەرێمی كوردستان لە وەها بارودۆخێكدا وا لێكیدەدەمە كە لەبەرامبەر مەترسیێكی راستەقینەدایە، رەنگە ئەو مەترسیە ببێتە هۆی بەرەو هەڵدێر بردن و نەهێشتنیشی، دواجار چاوەڕێكردنی كارەساتی مەزن، ئەو كۆرۆنایەی كە ژیانی بە تەواوی لە كوردستان وەستاند، وایكرد وەزارەتی خوێندنی با ڵا و توێژینەوەی زانستی زانكۆكان سەرپشك بكات كە هاوشێوەی زۆرێك لە زانكۆ و پەیمانگەكانی جیهان تواناكانیان لەبواری بە ئۆن لاین و ئەلیكترۆنی كردنی خوێندن بخەنەگەڕ، تا نەهێڵن تارمایی كۆرۆنا و ڤایرۆسە هاوشێوەكانیان ویستی مرۆڤ بۆ بەچۆكداهێنانی بەربەستەكان و سەركەوتن لێڵ و دەستەمۆ بكات.
دوای ئەوەی زیاتر لە پێنج هەفتە خوێندن بە ئۆن لاین و ئەلیكترۆنی درێژەی پێدرا، لێ وەزارەتی خوێندنی با ڵا بە بڕیارێكی تر هەموو هەوڵ و ماندووبونێكی مامۆستایان و قوتابیانی بەشداربوو لە خوێندنی ئەلیكترۆنی و ئۆن لاین زەڕبی سفڕ كرد !، لە روانگەی خۆم ئەو بڕیارەم زۆر پێناخۆش بوو، ئەگەرچی خۆشە كە بەبێ خوێندن و تاقیكردنەوە دەربچیت، بەڵام من وا بیردەكەمەوە كە دەبێت بڕیارەكانمان لەسەر بنەمای پێویستی بێت نەك حەز، پێناخۆشبوونم لەبەر ئەوە نییە كە خۆم هەڵكێشم و خۆم بە كەسێكی جیاواز و داواكاری زانست و زانیاری دەربخەم ، بەڵكو لەبەر ئەوەمە كە دەرفەتێكی زێڕین هاتبووە پێشمان و نەدەبوو لەدەستی بدەین، لەدەستدانی ئەو دەرفەتانە وادەكات چاوەڕێی كارەسات بین لە ئایندەدا كارەساتتر لە بڕیارەكەی وەزارەتی خوێندنی باڵا، كاردانەوە دڵخۆش و پڕ كامەرانییەكانی قوتابیان و خانەوادەكانیانە، چونكە خوێندن لەلای ئەوان تەنها دەرچوون و وەرگرتنی بڕواننامە و دامەزراندن و پارە پەیداكردنە ، گەر خوێندن تەنها بۆ ئەوە بێت ئەوا منیش سەد لەسەد لەگەڵ بڕیاری وەزارەتم، بەڵام لە راستیدا خوێندن مرۆڤ لە دەیان و سەدان كێشەی فكری و جەستەی و دەروونی دەپارێزێت، لە هەموو جیهاندا هۆكاری پێشكەوتن و پێگەشتنی وڵاتان خوێندن و قوتابخانە و زانكۆكانن، خوێندن هۆكارێكی گرنگە بۆ ئازادی مرۆڤ و دەركردنی بڕیاری دروست و بونیادنانی تاكی خاوەن زانست و هۆشیار، هەروەها خوێندن پەروەردەو فێربوون و داهێنان و بیركردنەوەیە، ناكرێت تەنها بە چاوی ماددی لێی بڕوانین و سوودی لێنەبینین گەرنا چینێكی شەهادەداری نەخوێندەوارمان لێ دەردەچێت ."
دكتۆر هەژار رەحیمی: ماموستای زانكۆی سۆران لەم بارەیەوە دەڵێت " زۆر بە سادەیی...دواجار شانازی بە زانكۆی سۆران و ستافەكەی دەكەم، بە دڵنیاییەوە پێموایە شێوازی كاركردنی ئەو زانكۆیە و روانینە ستراتیژییە ئەكادیمییەكانی و پڕاگماتیست بوونی، ئەو رێچكەیەیە كە پێویستە بگیرێتەبەر بۆ بەدیهێنانی ئاڵوگۆڕی بنەڕەتی لە كەرتی خوێندنی باڵا لە كوردستان..
*بۆچی دژی بڕیارەكەی وەزارەتی خوێندنی باڵا بووم..
-زۆر گرنگە هەموو لایەك بزانن لەو كاتانەی كە كۆرۆنا ژیانی بە تەواوی لە كوردستان وەستاندبوو زۆرێك خەریك بوون خەو و پشوویان بە قەزا دەگێڕایەوە، تیمی ئیداری و تەكنیكی زانكۆی سۆران شەو و رۆژ لە كاردا بوون، تا ئەوەی توانیان لە ماوەیەكی كەمی پێوانەییدا، سیستەمێكی هاوشێوەی زۆرێك لە زانكۆ پێشكەوتووەكانی دنیا بخەنەگەڕ نەهێڵن تارمایی كۆرۆنا ئیرادەی مرۆڤ بۆ بەچۆكداهێنانی بەربەستەكان لێڵ و دەستەمۆ بكات. سیستەمەكە خرایە گەڕ. زانكۆ بیری لە قوتابییانی كەمدەرامەت كردەوە، سندوقی هاوكاری دانا و یەك بەیەكی مامۆستا و فەرمانبەران هاوكاریی ئەو سندوقەیان كردكۆمپانیای بواری ئەنتەرنێت و پەیوەندی هاتنەپێش بەجۆرێك كە بە هاوكاری هەمووان(زۆربەی هەرەزۆری لەسەر بنەمای هاوكاری مامۆستایان و فەرمانبەرانی زانكۆ) دەتوانم بڵێم یەك قوتابیش نەما هەموو پێداویستییەكانی ئەو پڕۆسەیەی لەبەردەست نەبن بەڵێ دوای هەموو ئەوانە وانەكان دەستیانپێكرد، زۆر بە باشی چوونە پێش ئەگەر زۆر بە كورتی دەرسی خۆم بە نموونە وەرگرم جگە لە یەك قوتابی كە كێشەی هەبوونی خەتی هەبوو(بە هۆی دوورەدەست بوونی) هەمووان دەیانتوانی بەشدار بن, زۆربەیان بەشدار بوون (بە تێكڕایی لە سەروو ٨٥٪). ئەوانەی بەشدار نەبوون، یان تەمبەڵیان دەكرد(بەرپرسیارم لەبەرامبەر ئەم قسەیە)یان دڵنیابوون لەوەی كە ئەنجامەكەی بەمشێوەیەی ئێستا دەبێت(ناشوكری نەبێ ژمارەی هەموو بەرپرسەكان لەبەردەستدان وئەوانیش خودا دەست بە باڵیانەوە بگرێ، نا بەدڵی ناكەن لە دانی گفت و بەڵێنی خۆش و دواجار دڵساردكردنەوەی قوتابییان لە وەدواكەوتنی جدییانەی بابەتەكان."
بەشبەحاڵی خۆم زۆرم پێناخۆش بوو، نەك لەبەرئەوەی كەسێكی جیاوازم، نەك لەبەر ئەوەی دەمەوێ ئەداو ئەتوار دەربێنم و خۆم بە تاڵبی زانست و ئەو شتانە نیشان بدەم، بەڵكو لەبەر ئەوەی ئەمە دەرفەتێكی زێڕین بوو بۆ پەڕین بەرەو پێشەوە ئێمە لانیكەم لە زانكۆی سۆران رێگای ساڵێكمان بە هەوڵ و هیمەتی ماندوونەناسانەی ستافی تەكنیكی ئای تی و بەڕێوەبەرایەتی زانكۆ و مامۆستایانی جدی و بەتوانا بە كەمتر لە دوو مانگ بڕیبوو، بۆیە بەش بە حاڵی خۆم پێمناخۆشە ئەو هەموو كارە زەڕبی سفر بكرێ."
ئەگەر زێدەڕۆییم نەكردبێ. ئێمە باجی كاریگەری دەنگی هەڵبژاردن كەمتەرخەمی و ناجدیبوون و خۆبەزلزانی دامەزراوەكانی دیكەی خوێندنی باڵاماندا لە كاتێكدا لە رووی تەكنیكی و ژێرخانی تەكنیكییەوە زانكۆی سۆران ئامادەیی هەموو هاوكارییەكی نیشاندابوو.
ئەگەرچی هەنگاوێك گەڕاوینەتە دواوە بە ڵام روومان هەر پێشەوەیە.
تێبینی:
١- تەنانەت هەموو ئەوانەشی كە نەیاندەتوانی بەشداری وانەكان بكەن بە هەر هۆكارێك، لە پۆرتاڵ دەیانتوانی دەستیان بە ڤیدیۆی وانەكان و گفتوگۆی بابەتەكان و پرسیار و وەڵامی مامۆستا و قوتابییان رابگات.
2- پێموانییە كە خوێندن هەمووی هەر تاقیكردنەوەیە، بەڵكو پێموایە ئێمە دەبێ حەقی ماهیەتی هەر سیستەمێك بدەین.

زۆرترین بینراو