كۆمەڵگەی عێراقی وەك نەخۆشخانەیەكی كولتووریی و سیاسیی؟

هەندرێن

 

عێراق لە رۆژی دروسبوونییەوە تا ئێستا، بوونێكی، بە زۆری دروستكراوە. كۆمەڵگەی عێراق لە رووی كولتوورییەوە، لەباریدا نییە لە پێناوی ئامانجی ژیانێكی هاوبەشدا، خاوەن ئیرادەیەكی رێكخراو بێت.
كاتێك لە چارەگە ستەی بیستدا كۆلۆنیالیزمی بەریتانی دروستی كرد، ئەوكاتیش هەمیشە لە سەركردە و دەستەڵاتدارەكانی رازی نەبووە و ماوەیەك بێدەنگ بووە و رەتێنراوە و سەركردەی دینیی و خێڵەكیی بۆ لە ئوردن ودەورو جیران قەرزكراوە.
پاشان لەناو وەهم و كوڵاندا تەقیوەتەوە و هەمیشە تەقینەوەكانی تووند و تیژیی بووە، بەڵام دوای هەر پەرچەكردارێكی هەمیشەیش بە هۆی نەبوونی رێكخرا و هیزێكی نیشتمانیی و دلسۆز، رەنج بەخەسار بووە.
بە كورتی هۆكاری ئەو نەخۆشخانە سیاسییەی كۆمەڵگەی عیراق، واتە مێژووی گەندەلیی، و ناعەدالەتیی، پاوانخوازیی ئابووریی و دەستەڵات لە لایەن ئەو سەرۆك حیزب و هێزە پاشكۆیانە و دەستخەڕۆدان و كوڵانەكانی خەڵكی عێراق فرەوانن، بەڵام كولتووری خێل، ستەمخوازتت دەستەڵاتدارەكان، پاشكۆیی، گەندەڵێی و نەداریی، بە واتایەكی تر نەبوونی ببنەمای كولتووری هێزێكی تۆكمەی نیشتمانیی و دیموكراتی و عەدالەتی كۆمەڵایەتیی و ئابوووریی، سەرچاوەی ئەو هەموو ئاژاوە و كوشت و بڕییەی كۆمەڵگەی عێراقییە.
كودەتا و كوڵانەكانی ماوەی ئەو هەشتا ساڵەی مێژووی عێراق، دووبارەكردنەوەی هەمان تاس و حەمامی عەقڵی خێڵی و هەژاری كولتووریی مەدەنیی و ناعەدالەتییەتی هەناوی خۆیەتی.
بەمجۆرە دوای روخاندنی رژێمی بەعس لە ٢٠٠٣ەوە تا ئیستایش كۆمەڵگەی عێراق لەوپەری پەڕپووتیی كۆمەڵایەتیی ئابووریی، كولتووریی و سیاسییدا دەژیت.
نەبوونی سەرەتاییترین خزمەتگوزاریی، وەك بێكاریی، وێرانبوونی ژێرخانی ئابووری و ... پاشكۆبوونی بە دەست ئێران و وڵاتانی سونیی مەزەهەب و دزیی و تاڵانكاریی لە لایەن حكومەت یەك لە دواییەكانییەوە، دووبارەبوونەوەی هەمان مێژووی رابردووی خۆیەتی.
باڵادەستیی كولتووریی نامەدەنیی و بندیوار یان رەنتخۆر، سەرچاوەی ئەو ئاژاوە و تووندوتێژییەی ئێستان.
بۆیە ئەگەر ئەمجارەش ئەو كوڵان و كەف و كۆڵەی خەڵكی راپەڕیوی عێراق، خۆشی ئەوەیە، بە بە ئاڵای عێراقەوە جادەی و مەیدانی گەرم و وێرانی بەغدای داگرتووە، هەروەك ئاڵایەكی هێمای یادەوەرییەكی عێراقێكی خۆشبەخت بێت، هەروەك گوایە هیچ هێزێكی سیاسیی پشتیوانی نییە، ئەو حكومەتە پاشكۆیەی ئێران، تاڵانكار و تەوەزلەی عێراقیش نەڕووخێنێ، ئەوە بە دڵنیاییەوە لە داهاتوودا یان كودەتای سەرەبازیی لە لایەن هێزە سونییە پەڕگیرەكان و بەشێك لەو هێزە شیعییانەی كە پاشكۆی ئێران نین بۆ ماوەیەك، تۆ بلێ چەند سالێك كۆتایی بەو ژاوە ژاوەی عێراقی دوای سەدام دەهێنێت. ئەگەر ئەوەش روونەدات، ئەمەریكا هێز و دووكانی نوێ لەو كۆمەڵگەی عێراقییە بە نەریت پاشكۆ و مشخۆر و نانیشتمانییە دروست دەكا و بە ئاژاوە خەریكی دەكات.
هەڵبەتە گەرەك نییە ئاماژە بەوە بكەین، كە حوكمڕانی لە كوردستانیش نموونەی هەمان حكومڕانی بەغدان، بە كەمێك جیاوازیی دۆخی سیاسیی، كۆمەڵایەتیی و كولتوورییەوە.
ئەو گرفتە سەرەكییانەی وەك نەبوونی خزمەتگوزاریی، ناعەداڵەتیی، نەبوونی دامەزراوەی تۆكمە، پاشكۆیی، مشەخۆریی، بێكاریی، دووبەرەكی و ... تاد لە حكومەتی بەغدادا هەیە، بە كەم و زیادەوە لە كوردستانیش هەیە.
بە واتایەكی ئەو رەشنبینیی و دەستكوریی و نەبوونی متمانەیەی كە خەڵكی عێراق هەیان بەرانبەر حكومەت و هیزەكانیان، بە شێوەیەك لە شێوەكان، هەمان بۆڵە بۆڵ و دەردە دڵ و نووزە نووز لە كوردستانێش هەیە.
كێشە ئەوەیە، لەوە ناچێت، ئەو هەموو تەنگژە و ژاوەژاوەی كە لە مێژووی عێراق بە گشتیی و بە تەیبەتیش ئەو هەموو هەڵدێر و هەژارەی دوای رژێمی بەعس ژیانی خەڵكی هەلا هەلا كردووە، ببن بە ئەموونێك بۆ بیركردنەوەیەكی نوێ و لە دایكبوونی كولتوورێكی مەدەنیی و هێزگەلێكی نیشتمانیی و دیمۆكراتی لە عێراقدا.
بۆیە ئەو عێراقەی ئێستا و داهاتووی دروست دەكا، بەرهەمی ئەو عەقڵە هەژار و نەدار، پاشكۆ و مشخۆرییەی كۆمەڵگەی عێراقییە.
لێ هەر چۆنێك بێت، رابوون، هەژان و هەرای خەڵك لەو نەخۆشخانە كولتوورییە سیاسییەی خۆیدا، كە وێڕای زەنگیی، كەچی پەڕپووت لە رووی هەژاریی و خزمەتگوزاریی و پاشكۆییەوە، لە بێدەنگیی و وەهم و هیوای بەتاڵ جوانترە.

زۆرترین بینراو