كۆمەڵگە لە ئەشكەوتی تاسە و وەهمگرییدا

هەندرێن

مێژووی كۆمەڵگەكانی جیهان بریتییە لە تاریكیی و رووناكیی؛ لە رۆچوون لە داڕمان و رابوون؛ لە گیرخواردن لە وەهم و بێداربوونەو و پرسیار كردن لە ئەركی بوون.
هەر ئەو پرۆسێسە ئاڵۆزەی مێژووی مرۆڤایەتیش بوو وایكرد لە سەتەی هەژدە و نۆزدە بە دواوە تا دەگاتە كۆتاییەكانی سەتەی بیست، بەشێكی زۆر لە مرۆڤە وشیار و خاوەن ئیرادەكان لە كۆمەڵگە مرۆڤایەتییەكاندا، لەو ئەشكەوتی وەهم و سێبەرەی، كە فەیلەسووفی یۆنانی دێرین لە "كۆمار"دا لە دۆخێكی پڕ كیشە و داڕمانی بەهایەكانی كۆمەڵگەی گرێكی ئەوكاتدا، كە نزیكییەكی زۆری لەگەڵ كۆمەڵگەی ئێستای ئێمەدا هەیە، باسی دەكا، بێنە دەرەوە، تا بە ئازادیی لە ژێر تیشكی رووناكی راستیی واقیعدا بژین و بیر بكەنەوە.
بەڵام رەنگە ئاسان نەبێت نموونەی كۆمەڵگەیەكی وەك كۆمەڵگەی كوردستانی ئێمە لە جیهانە لاكەوتە و دواكەوتووەكانیشدا بدۆزینەوە، كە خاوەن ئەو هەموو قوربانییە بە خۆڕاییە بێت، كەچی هێندە ئالۆز و قووڵ گیرۆدەی ئەشكەوتی وەهم بێت.
بۆ نموونە لە دوای شەری جیهانی یەكەم و دووەم و رووخانی بلۆكی سۆڤیەت لە سەرەتای نەوەتەكاندا، زۆربەی كۆمەڵگە بندەست و كۆیلەكانی ئەفریقای باشوور و باكوور، ئاسیا و ئەوروپای رۆژهەڵات، توانیان لە ئەشكەوتی وەهم، بندەستیی و داوێنگیربوون بە نەریتە كۆن و بەسەر چووەكانیان رزگار بن و بە گوێرەی پێویست و شیاو، بوونێكی واقیعی هەڵبژێرن و بژین.
لێرەدا ئەوەی كە لە تەواوی مێژووی مرۆڤایەتیی وایكردووە كۆمەڵگە مرۆڤایەتییەكان ئەوها بژین، باوەڕبوون بووە بە وەهم؛ راهاتن بووە بە وەهمپەرستیی، دەقگرتن بە كۆیلەدارانیان، جەهلپەرستیی، تەسلیمبوون بە فریادڕەسانی وەهمی و سەركردە و سەرچاوەی ساختە.
بە كورتی هۆكاری كۆی نەهامەتیی و كڵۆڵییەكانی كۆمەڵگەكان لە مێژووی جیهان و عاسێبوونیان لە ئەشكەوتی وەهمدا، نەبوونی بیركردنەوە بووە، بە واتایەكی دیكە، مەرگی بەهای ئێتیكیی و ئەخلاقیی بووە، چونكە كە كۆمەڵگە بەهایە گەورە و پیرۆزەكانی داڕمان، ئیتر پرسیارگەلی لە نموونەی: ئێمە لە كوێ دەژین؟ واقیع چییە؟ راستیی چییە" دەبێ چۆن بژین؟ چی بكەین بۆ ئەوەی چاك بژین و ....؟ تاڵاندەكرێن. بۆیە دەرچوون لە ئەشكەوتی وەهم و سێبەر؛ ترسنۆكیی، پاشكۆیی، لاساییكردنەوە؛ بێزەوقیی؛ رەزیلیی و قرچۆكیی.؛ جەهلپەرستیی و .... تاد دەبێتە قەشمەریی و پێڕابوواردن؛ پرسیار كردن و سۆراغكردن، دەبێت بە سووكبوون.
بەمجۆرە لەمە بەدواوە ئەو كۆمەڵگەیە وەك ئەو خەڵكەی ناو ئەشكەوتەكەی ئەفلاتوون لەناو دەنگە دەنگ و تارمایی و تەمدا تێكدەقژ قژێن و بەناو بەلا دادێن و دەكەون و غلۆر دەبنەوە. بە كورتی نازانن چی بكەن و چۆن بژین.
بە داخەوە بە ئازارەوە دەلێم، ئێستا ژیانی كۆمەڵگەی كوردستان، بە جۆرێك لە جۆرەكان، بەو ژاوەژاو و خێرایی شەقامە تەسك و تاسەدارە سیخناخ بوو بە تڕومبێل، كارتۆن ناییلۆن، بۆنی زبل و پاشەڕۆك، كاڵا و زبڵ و خوار و خیچی دیمەنەكان لە فەزای گشتیی شار، كە راستییەكەی قەفەزێكی بۆگەنی هەناسەكوژە؛ بە هەواڵ و هەراسانی خەلك بە دەست نەخۆشی و نەبوونی دەرمان و دكتۆر و راكردن بۆ توركیا، ئێران و ئەلمانیا؛ خەونی بەتاڵی هەڵاتن بۆ ئەوروپا، كە گەڕانێكی دیكەیە بە دوای ئەشكەوتی وەهمەكان؛ هات و نەهاتنی مووچە لە بەغدا؛ تەشكیلبوونی حكومەت و دەست بەكاربوونی پەرلەمان؛ حیكایەتی تەواونەبووی پەیوەندی هەرێم لەگەڵ بەغدادا؛ رادەستكردن و نادیاری نەفت بە بەغدا؛ مردنی بە رەوە بە دەعمی تڕومبێل،؛ بە فشەبوونی ئۆپۆزیسیۆن، كە لە سەرای ئازادیی نووسەرە منەوەر منارەدارەكانی كوردستان بە خۆیان و پاشكۆكانیانەوە بە راپەڕینی خوێندكارانی پاریسیان دەچوواند؛ خەریكبوون بە روودا و بابەت و كەسگەلی عەنتیكە و عەیبدار؛ چاكسازیی سیستەمی سیلاك، كە بە فڕێدان بەبێت كەلكی چاكەی نەماوە؛ سەرقاڵبوون و بەرخۆربوون بە ماددە و رەقم و لەقەب، بە مۆدە و مۆدێلی روواڵەتیی؛ هات و هاواری خوتبە و فتوای مەلا و دیندارە خۆ بە فریادڕەسانی موسلمانی جیهان لەسەر دیاردە و كەسانی لە دین و عورف لادەری ئیسلام و ... تاد، كۆمەڵگەی وەهمگرتوو و سێبەرگرتووی ئەشكەوتەكەی ئەفلاتوونم بە بیر دێنێتەوە.
بەهەمە حاڵ، قەدەری قەیرانی كۆمەڵگەی ئێمە لەمەی گوتم و لەویتریش كە دەگوترێن ئاڵۆز و قووڵترە، كە لێرە لەم سەكۆی فەیسبووكەدا، تەنێ بۆ هەناسەدان ئاماژەی پێدەكەین، تەنێ بە دڕدان و داڕماندنی ئەو دیواری ترس و تەلبەندی بەردەرگەی ئەشكەوتی وەهم و سێبەرنەی ناو ناخ و میشكەكاندا چارەسەر دەبێت، كە ئەمەش بە لە دایكبوونی تاكەكەسگەلی خاوەن پرسیاری ئێتیكیی و ئەخلاقیی لە نموونەی چۆن دەبێ وا بژین؟ دەبێ چۆن بژین تاكوو لە واقیعی راستیی بوونماندا بژین؟ روودات.
پرسیار ئەوە بوو، ئاخۆ كۆمەڵگەی ئێمە پێویستی بە لەوە زیاتر ئەنفالی جەستەیی و ئەخلاقیی، هەڵدێران و سەرهەڵگرتن، بینین و بیستنی ئەزموونی ژیانی ئەوانیتر و گواستنەوە و لاساییكردنەوەی مۆدە و مۆدێل و سیستەمگەلی سیاسیی و پەروەردەیی بێگانان لەوە زیاتر هەیە. تاكوو لەم ئەشكەوتی ژیانە تژی لە گێژاوی وەهمەدا تێبگات؟

 

زۆرترین بینراو