كەركووك و دەردە كورد! (منیش نەبم، مێژوو دەینووسێتەوە)

نووری بێخاڵی

شتێك كە لە شەست ساڵی ڕابردووی تێكۆشانی بزووتنەوەی رزگاریخوازی كوردستاندا، بەدیاریكراویش لەگەڵ هەڵگیرسانی شۆڕشی مەزنی ئەیلوول، وەك مێژوو چەسپاوە، ئەوەیە كە كەركووك و ناوچە كوردستانییەكان، چەقی ناكۆكی و ململانێكانی نێوان شۆڕشی كورد و فەرمانڕەوایانی بەغدا بووە، بە ئێستایشەوە.
ئەگەر یادەوەریم خیانەتم لێ نەكات، ئەوە (فوئاد عارف)ە لە بیرەوەرییەكانی خۆیدا باس لەوە دەكات، كە (بارزانیی نەمر) لەكاتی دانوستانەكانی شۆڕش لەگەڵ بەعسدا و تا كۆچی دواییشی كرد، بە هیچ شێوەیەك ئامادە نەبوو سازش لەسەر كەركووك بكات.
بەهەرحاڵ، ئەوەی دوو ساڵە لە كەركووك دەگوزەرێ، لە دووبارە دەستپێكردنەوەی هێنانی عەرەب لە ناوەڕاست و باشووری عێراق بۆ كەركووك و ناوچە داگیركراوەكانی دیكە و گواستنەوەی فۆڕمی خۆراكیان بۆ ئەو شارە و دەوروبەری. لە دەركردنی خەڵكی ڕەسەنی كورد لە گوند و ئاواییەكانیان، لەژێر هەڕەشە و فشار. لە تێكدان و ڕووخاندنی خانووی هاووڵاتیانی كورد لە كەركووك و شوێنەكانی دیكه، بە بیانووی زێدەڕۆیی‌، لە سووتاندنی دەغڵودانی جووتیارانی كورد لەو ناوچانە، دواجاریش ئەوەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا لە پەرچەكرداری توند و عروبەویانەی عەرەبە شۆڤینییەكانی ئەو شارە كوردستانییەمان بینی، لە بەرامبەر ڕێككەوتنی پارتی و یەكیتی لەسەر پارێزگاری كەركووك. هەموو ئەوانە پیمان دەڵێن كە ئەوانە بەرهەمی خیانەتی 16ی ئۆكتۆبەر نین بە تەنیا، بەڵكوو ڕەگی قووڵی مێژووییان هەیە، كە بەشێكی پەیوەندیی بە باڵادەستیی هەمیشەیی عەقڵیەتی شۆڤینی عەرەبییەوە هەیە، بەشێكیشی پەیوەندیی بە دەردە كوردەوە هەیە، دەردی ناتەبایی و یەكتری شكاندن.
(پەشێو)ی شاعیر لە شوێنیكدا دەڵێ:
هەر تابووتێك بۆمان دەكرێ
تەختە و چەكوچ
مێخ و بزمار
هەر خۆمانین
با كەس چیدی تف هەڵناوێ
بۆ ئەوانەی مێژووی مردوون
با كەس چیدی سووچ نەخاتە
ئەستۆی دەریا و
قیسمەتی خوا و
كەچگەڕانی چەرخی گەردوون
گشت سەحراكان
بنارێكیان پێ ناگیرێ
ئێمە خۆمان لووتكەكانمان پێشكەش كردوون
ئەم دوو كۆپڵە شیعرەی (پەشێو)م بۆیە هێنایەوە، تا بەبیر خۆم و هەمووتانی بینمەوە، ڕاستە عەقڵیەتی شۆڤینی لە بەغدا لە پەیوەست بە مافە ڕەواكانی كورد، نەگۆڕاوە و ناشگۆڕێت. ڕاستە عەرەب بە سوننە و شیعەیەوە، بە چەپ و ڕاستییە، چەندەش دیموكرات و ئازادیخواز بێت، بەڵام كاتێ دەگاتە سەر مافەكانی كورد، دەچێتەوە سەر ئەسڵی عەرەبچێتیی عروبەوی شۆڤینیانەی خۆی. وەلێ دیوی دووەمی ڕاستییەكەش ئەوەیە، كە كورد بۆ خۆیشی هێشتا لەباریدا نییە كورد بێت.
لەو نێوەدا یادەروەریتان دەبەمەوە سەر 16 ساڵ پێش ئێستا. دوای 2003 و ڕووخاندنی بەعس و هەڵوەشانەوەی دامەزراوە حكوومییەكان و سوپا و دەزگا ئەمنییە سەركوتكارەكانی، لەوە گەڕێن لەوە گەڕێن كە سەركردە و سیاسییەكانی كورد، نەك هەر لە عەرەب زیاتر لە خەمی بیناكردنەوە و هەڵساندنەوەی ئەو دەوڵەتی عێراقەدا‌ بوون كە سەت ساڵ كوردی كۆكوژ كرد، بەڵكوو وەك موژدەی عێراقی (هیوا و ئاشتی)ش، عێراقی دوای بەعسیان بە هاووڵاتیانی خۆیانیان فرۆشتەوە.
هەرچی پەیوەندیشی بە كەركووكی دوای ڕووخاندنی بەعسەوە هەیە، حزبە كوردییەكان و بەتایبەتیش (پارتی و یەكێتی)، وەك حزبی ڕكابەر، نەك كوردی یەكگرتووی خاوەن گوتاری نەتەوەیی، گەڕانەوە كەركووك.
ئەو ساڵە بۆ خۆم ماوەی هەشت مانگ لەو كەركووكە و لە گەڕەكی (تسعین) لەگەڵ رێكخراوێكی ئەمریكی كارم دەكرد و شەو و ڕۆژ لەوێ دەماینەوە، بە چاوی خۆمان دەمانبینی كە خەریك بوو عەرەبی هاوردەكراو و تەعریب نەدەما، تەنانەت لە هەموو گەڕەكەكانی (بەعس، عروبە، حوزیران، حی نەسر و هتد) 10ماڵی عەرەبی هاوردە نەمابوو. كەچی زۆری نەبرد بە تەزكییەی حزبیە كوردییەكان هەر هەموویان گەڕانەوە كەركووك!
بەهەرحاڵ، ئەوان ڕۆژان، مەبەستم دوای 2003یە، گرووپێك لە گەنجی نیشتمانپەروەر، بە ئامانجی پاكتاوكردنی بەعسییەكان و عەرەبی (10هەزاری!)ی تەعریب، گرووپی (تۆڵە)یان دروست كرد، كەچی دەزگا هەواڵگرییەكانی حزبە كوردییەكان، بە هەماهەنگی یەكتر، تۆو و ڕەگی گرووپەكەیان بڕیەوە. ئیتر نە بە خۆیان تارمایی بەعس و تەعریبیان لەو شارە ڕەواندەوە، نە لێشگەڕان كۆمەڵێ گەنجی لەخۆوە كورد، شوێنەواری لیخن و گڵاوی بەعس و تەعریبچییەكان لەو شارە بسڕنەوە.
ئەوە بۆیە پێتان سەیر نەبێت كە لە 2019دا، عەرەبی تەبعیس و تەعریب و تەهجیر، بێ منەت لەناو كەركووك، لە لافیتە و دروشمەكانیاندا كورد و داعش دەخەنە یەك خانە، یان كێوەلی و سۆزانییەكی ڕوومادی دێتە كەركووك و بوێریی دەداتە خۆی بە كورددا بڕشێتەوە!

بابەتى پەیوەندیدار بیروڕا

گەنج و داینەموو

گەنج و داینەموو

دەرمانناسی

دەرمانناسی

رواندزیانی

رواندزیانی

بیروڕا

زۆرترین بینراو