لەبری خزمەتكردن، زیان بە سەدان داری سرووشتی لە دەڤەری برادۆست گەێندرا

لەبری خزمەتكردن، زیان بە سەدان داری سرووشتی لە دەڤەری برادۆست گەێندرا

زاری كرمانجی – سیدەكان: لە گوندێكی دەڤەری برادۆستی سەر بە قەزای سۆران، هەزاران داری سرووشتی زیانیان پێ دەگەیندرێت و بزمارڕێژ دەكرێن، پۆلیسی دارستان و ژینگەی ناوچەكەش دەڵێ، تاوانباران بە سزای یاسایی دەگەینین.
بەپێی زانیاریەكانی دەست زاری كرمانجی كەوتووە، دارە سرووشتییەكان پێك هاتوون لە داری بەڕوو، مازی، گویشك و چەند جۆرێكی تر، زیان گەیاندنی دارەكان بەهۆی كێشەی زەوی و زار بووە، بەهۆی ناكۆكی نێوان چەند بنەماڵەیەك ئەمە كراوە و لایەنە پەیوەندی دارەكانی ناوچەكە لە هەوڵی چارەسەر كردنی كێشەكەدان، ئەمەش هاووڵاتییان و ژینگە دۆست و رێكخراوەكانی ئەو بوارەیان نیگەران كردووە، پارێزەرێكیش دەڵێت" هەر كەسێك ژینگە بشێوێنێت تاوانە و بە گوێرەی یاسا سزای پێبژاردن و بەندكردنی بەسەردا دەسەپێندرێت.
هەژار ماهیر ئێدلبی سەرۆكی رێكخراوی وار بۆ پاراستنی ژینگە بە زاری كرمانجی راگەیاند،‌ لە گوندی كەژەك سەر بە شارەدێی سیدەكان، رێژەیەكی زۆری دارودرەخت، بریندار دەكرێن و هێرشێكی دڕندانە و ناڕەوا كراوەتە سەر دارودرەختی گوندەكە، لە رێكخراوی وار بۆ پاراستنی ژینگه لقی سیدەكان‌ داواكارین لایەنە پەیوەندارەكانی سیدەكان و هێزەكانی پۆلیسی ژینگە و پێشمەرگە و ئاسایش و هۆبەی دارستان لێكولینەوەی ڕژدیی بكەن و كەسەكان ڕاپێچی دادگا بكەن بەسزای یاسایی بگەینن.ئەم كارە دڕندانە دژی ژینگە و داری بەتەمەن جێگەی قبوڵ نییە و لایەنە بەرپرسەكان ئەو هاووڵاتییانە ڕادەستی دادگا بكرێن،
زیاتر گووتی" رۆژانە دەبینن بە هۆی بوردمانی هێزەكانی توركیا و ئێران هەزاران دۆنم لە سەوزایی لە ناو دەبردرێت و ڕێژەی سەوزایی كەم دەبێتەوە، لەلایەكی تریشەوە دەبینین دەستێكی ناوخۆیی هەوڵی تێكدانی دار و درەختی گوندی كەژەكیان داوە نزیكەی سەدان دار بەڕوو و مازیان بریندار كرووە تا بۆ وەرزی زستان ووشك ببن".
گووتیشی" لە رێكخراوی وار ئەمە بە تیرۆری سپی دەزانین كە بەرانبەر سرووشت دەكرێت هەروەك چۆن دارستانەكان كاریگەرییان لەسەر 11%ی گازە ژەهراوییەكان هەیە، سەرباری ئەوەی ژینگەی بینین پاك دەكەنەوە و ئارامی دەروونیی بەدەوروبەر دەبەخشن، هەردارێك تا تەمەنی 70 ساڵی توانای هەڵمژین و كۆگاكردنی سێ تۆن كاربۆنی هەیە، ئەگەر هەر ماڵێك چواردار بڕوێنن ئەوا بەرێژەی 20% كاریگەری لەسەر فێنك كردنەوەی خانووەكە هەیە، ئەمەش وادەكات رێژەی 10% بەكارهێنانی وزە كەمبێتەوە.
بنكەی دارستان و ژینگەی سیدەكان لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك بڵاویان كردۆتەوە" دوای ئاگادار كردنەوەمان لە لایەن چەند هاولاتیەك لە گوندی (كەژەك) لە هەفتەی رابردوو، شیواندنی ژمارەیەكی یەكجار زۆر داری بەروو مازی و گیوژوو قەزوان بە داس و بزمار دارەكانیان سپی كردبوو وە لە هەمان گوند بە ئامیری (عەفارە)كۆمەلیك داری سروشتیان دەر هینابوو ئیمەش وەكو بنكەی پۆلیسی دارستان و ژینگەی سیدەكان لەسە فەرمانی بەڕێوەبەر، مەفرەزەیەكمان پێكهێنا بۆ شوینی مەبەست بۆمان دەركەوت (3)هاووڵاتی ئەم گوندە هەڵساون بەم كارە نایاساییە، هەر یەكە بەناوی (ف.ر.ح) (ا.ر.خ) (ف.س.ع) ئیمەش دوو پەراوی لیكۆلینەوەمان لە دژیان كردەوە لیكۆلینەوەش بەردەوامە".
لای خۆشیەوە، مقەدەم رەزا عەبدوڵا بەڕێوەبەری دارستان و ژینگەی سۆران بە زاری كرمانجی گووت، ئاگادار كراینەوە لە رووداوێكی تێكدانی ژینگە و بریندار كردن و سپی كردنی سەتان داری جۆراوجۆر، ئەمەیش تاوانێكی گەورەیە و سزای یاسایی بۆ دیاری كراوە".
زیاتر گوتی، یەكەمینجارە رووداوی هاوشێوەی ئەوە بووە لە سنوورەكەمان تۆمار دەكرێت، كەسانێك هێندە بێویژدان بن و هەڵبستن بە زیان گەیاندنی ئەو هەموو دارە سرووشتییە كە تەمەنی هەندێكییان یەكجار زۆرە.
ئاشكرایشی كرد، لیژنەیەك سەردانی شوێنی رووداوەكەیان كردووە و زیان گەیاندنی دارەكانیش بە ئەنقەست بووە هەندێكیان سپی كراون و هەندێكیشیان بزماریان لێداوە تا دووچاری ووشك بوونەوە ببن، بۆیە پەڕاوی لێكۆڵینەوەمان بۆ رێكخستووە و بە دڵنیاییەوە تاوانبارەكان دەدۆزینەوە و رووبەڕووی یاسا و دادگایان دەكەینەوە".
فواد سەعید پارێزەر بە زاری كرمانجی راگەیاند" پرسی ژینگە پرسێكی گرنگی و هەستیارە لەرووی ئاستی جیهانی و ناخۆی ساڵانە چەندین دیبەیت و كۆڕو سمینار دەبەسترێ، لە كوردستانیش بەهەمان شێوەی وڵاتان چەندین رێكخراو بونیان هەیە بۆ داكۆیكردن لەپرسی پاراستنی ژینگە تاكو هەموومان بتوانین ژینگەی كوردستان بە هەموو شیوەیەك بپارێزین. تا بەم دوایانە پەرلەمانی كوردستان یاساییەكی دەركردوە بەژمار(3)لەسالی 2010".
زیاتر گووتی" لە دەقی یاساكەدا ئاماژە بە پاراستنی ژینگە كراوە هەموو ئەو فاكتەرانەی دەبنە هۆكار بۆ پیس بوونی ژینگە ( فرێدانی پاشماوەی ماڵان و تانكەرەكانی ئاورۆ و پیسای ماڵان و كەل و پەلی بازارەكان و بەجێهێشتنی پاشماوە لە شوێنە گەشتیارەكان و بەخێوكردنی مەروماڵات لەو شوێنانەی كە رێگە پێنەدراوە و سوتاندنی پوش و پەڵاش لە شوێنە چۆلەكان و برینی دار ) واتە بە شێوەیەكی گشتی هەر كەسێك ژینگە بشێوێنێت و تێكی بدات بە یاسا رێكخراو سزاكەشی لە 100 سەد هەزار دینارەوە دەست پیدەكات تاكو دەگاتە 10 ملیون دینار سزای بەندكردنیشی تیدایە، گەرچی لەرووی دەركردنی یاساییەكە كەموو كوڕی تێدایە بەڵام بۆ دوخێكی وەك ئێستای كوردستان هەبوونی ئەم یاساییە گرنگە تا ببێتە رێگرییەك لەبەردەم پیس بوونی ژینگ و پاراستنی ژینگە هەبوونی هەر یاساییەك گرنگی خۆی هەیە، بەڵام حكمەت لەجێبەجێكردنی یاساییە".
گوندی كەژەك سەر بە ناحیەی سیدەكانە لە سنووری پارێزگەی هەولێر، یەكێكە لە گوندە جوان و بەدار و بارەكانی ناوچەكە و دارستانی زۆری لێیە.

 

زۆرترین بینراو