Share on facebook
زۆرێك لە بەرپرسانی دەڤەری سۆران چەندین ساڵە لەسەر كورسییەكانیانن
دووشەممە, 13 تشرینی دووەم 2017 12:55

ZKW : سوبحان شكۆ- دەڤەری سۆران: لە دەڤەری سۆران بە تەواوی قەزاكانییەوە چەندین بەڕێوەبەر و بەرپرس هەن چەندین ساڵە لە پۆستەكانیان دان و تا ئێستا نەحكومەت لە پۆستەكانی دورخستوونەتەوە نە خۆشیان ئامادەیی ئەوەیان تێدا بووە واز لە پۆستەكانیان بێنن، بەشێك لەم بەرپرسانە كەسی ئەكادیمی نین و هەن تەنها خاوەن بڕوانامەی 12ی ئامادەیین تەنانەت لەمە كەمتریان هەیە. هاوڵاتی، چالاكوانی كۆمەڵی مەدەنی، رۆژنامەنووس، یاساناس، ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگا، ئەندامی پەرلەمانی كوردستان، لەمبارەیەوە بۆ زاری كرمانجی دەدوێن و هەموویان ناڕازین لەو بارەی هەیەو لەسەر ئەوە كۆكن دەبێ‌ گۆڕانكاری بكرێت و دەرفەت بۆ كەسانی تر برەخسێت بێنە پێشەوە و ڕۆڵی خۆیان بیین لە بەرەوپێش بردنی كوردستان.
شلێر ئەحمەد، دەرچووی كۆلێژی ئەدەبیات لە زانكۆی سەڵاحەددین و دانیشتووی سنووری قەزای چۆمان باس لەم بارودۆخەی هەرێم بەگشتی دەكات و دەڵێت" لە كوردستان ئەو كێشانەی دروست دەبن هۆكارەكەی دەگەرێتەوە بۆ ئەوەی كەسی شیاو لە شوێنی شیاو نییە، ئەو كەسانەی پۆستە ئیدارییەكانیان وەرگرتووە لەلایەن حزب دیاری كراون و دامەزراون، هۆكاری سەرەكی ئەو هەموو گەندەڵی و نا دادپەروەرییەن كە لە تەواوی كوردستان دەگوزەرێ، ئەگەر حزب بەو شێوەیەی رابردوو بەشداری نەكات لە دانانی كەسی ناشایستە و تەنها حزبی بوون نەكاتە پێوەر و پشت بە شارەزایی و لێهاتوویی و دڵسۆزی كەسەكان ببەستێت و بهێڵێت كەسی شایستە و خاوەن بڕوانامە بچێتە پێگەی پێویست وڵات ئاوا پاشكەوتوو نابێت، بەڵام حزب كەسێك بۆ بەڕێوەبەرایەتی دادەنێت تا مردن ئەم پۆستە لەگەڵ ئەم كەسە دەبێت، ئەو كات كەسێكیتر لە شوێنی دادەنێن، ئەگەر سیستەمێك دابندرێت هەر چوار ساڵ جارێك بەڕێوەبەرەكان بگۆڕدرێن و لە جیاتی پڕكردنەوەی شوێنەكان بە كەسانی بەتەمەن ڕێگە بە گەنجی بیر كراوە و چالاك بدەن بێنە پێش ئەو سیستەمە پۆخەڵەی هەیە گۆڕان كاری بەسەر دادێت".
تەیفور محەممەد، بەرپرسی نووسینگەی سۆرانی كەناڵی كوردستان24 دەربارەی ئەم بابەتە بەم شێوەیە پەیڤا " مانەوەی بەرپرسانی ئیداری بۆماوەیەكی درێژ لە پۆستەكانیان لە باشووری كوردستان بۆتە دیاردە، ئەمەش پێش هەموو شتێك بۆ بێ پلانی حكومەتی هەرێمی كوردستان دەگەڕیتەوە، ئەم دیاردەیە تەنها لە وڵاتانی تازە گەشەسەندوو یا ڕوونتر بڵێم لە وڵاتانی دواكەوتوو و نا دیموكراتی بوونی ماوە، كێبڕكێی حزبی و دوو ئیدارەیی و رازیكردنی دڵی كەسانێك لەسەر حیسابی سیستەمی بەڕێوەبردن هۆكاری مانەوەی ماوەیەكی دوور و درێژی بەشیك لەبەرپرسانی ئیدارین، بەدامەزراوە نەكردنی دامەزراوە ئیدارییەكان و حزب حزبێنە و حزم خزمێنە هۆكاری سەرەكی ئەم دیاردەیەن، بەداخەوە بەشێك لەو بەرپرسە ئیدارییانە ماوەی زیاتر لە بیست ساڵە لەپۆستەكانیان ماونەتەوە و هەندێكیشیان نەبڕوانامەیان هەیە و نە پسپۆری بوارەكەی خۆیانن، ئەمەش هۆكاری سەرەكی بوونی گەندەڵی ئیدارین، دواجار كاریگەرییەكی نەرێنی لەسەر كۆی سیستەمی ئیداری باشووری كوردستان دروست دەكات و تەنانەت دروستیشی كردووە و كاریگەرییەكەی بەڕوونی دیارە، چارەسەریش بەدامەزراوە كردنی دامودەزگاكانی ئیداری و جیاكردنەوەی حزب و حكومەتە لەیەكتری و دیاریكردنی ماوەی مانەوەی پۆستە ‌كارگێڕییەكانە بەیاسا".
دلێر سورچی، چالاكوانی كۆمەڵی مەدەنی دەڤەری سۆران ، گووتی " مانەوەی بەرپرسانی دەڤەری سۆران بۆ ماوەیەكی درێژ و نەگۆرینیان كاریگەری تەواوی كردۆتە سەر بوژانەوە و بەرەو پێش چوونی شار لە هەموو روێكەوە، ئەم دیاردەیە لە تەواوی كوردستان بوونی هەیە، بەڵام لێرەدا دەڤەری سۆران دەكەینە نموونەی ئەم دیاردەیە كە بەرپرسی باڵای تێدایە بۆ چەندین ساڵە دەسڵاتیان لەم دەڤەرە قۆرغكردوە و بوونەتە بەربەست لەبەردەم گەشەسەندنی ئەم دەڤەرە لەگشت بوارێك، ئەمانە ئەگەرچی خۆیان كەمتەرخەمن لە بەرەوپێشچوونی ئەم دەڤەر لەهەمان كاتدا بەربەستیشن لەبەردەم خەڵكانێكی خاوەن پڕۆژە و بە ئەزموون، بەرپرسیارییەتی ئەركێكی قورسە ناكرێت خۆی پێوە هەڵبواسێت و دەست بگرێ بەسەر قووتی خەڵك، بەرپرسانی ئەم دەڤەرە جگە لە بارگرانی بەسەر خەڵكەوە هیچ ئومێدێكیان بە خەڵك نەبەخشیوە، لەو ماوە درێژەی دەستیان بە كورسی گرتووە، لەلایەكی تریشەوە بەهۆی شكستی ئەم بەرپرسانە چەندین كەسی بە ئەزموون و لێهاتوو بێ بەش بوونە لە بەشداری حكومەت و پێشكەشكردنی پڕۆژەی نوێ بەنموونە هەر كاتێك لە پڕۆسەی دامەزراندن بەشی ئەم دەڤەرە دەدرێت ئەم بەرپرسانە بەسەر خۆیان دابەش دەكەن و لە ڕێگای خزم خزمێنە و واستە و بەرتیلەوە كەسانی وەك خۆیان ڕادەسپێرێن و خەڵكانی تریش جگە لە بێ بەشبوونیان ناچار دەبن دەست لەم  كارە هەڵگرن و خەونی خۆیان لەگۆڕ بنێن، ئەگەر هەندێك لەم كەرتە شكستخواردوانەی ئەم بەرپرسانە باس بكەین بە نموونە كەرتی وەرزشی، تا ئێستا نە یاریگایەكی وەرزشی لەم دەڤەرە هەیە وەرزشوانان كاری خۆیان تێدا ئەنجام بدەن و نە توانیوویەتیان تیپێكی وەرزشی وا پێبگەینن مایەی شانازی و سەربەرزی بێت بۆ ئەم دەڤەرە، ئەمە تەنها كەرتێك بوو هەزاران كەرتی تر هەن ئەم بەرپرسانە نەیانتوانیوە كاری بۆ بكەن، پێویستە ئاڵوگۆڕی لە بەرپرسیارییەتی بكرێت و ڕێگە بە كەسانێك بدرێت لە بەرژەوەندی گشتی خزمەت بكەن بە خەڵكی ئەم دەڤەرە".
عەبدولڕەحمان محەمەد، بەرپرسی ڕاگەیاندنی مەڵبەندی 12ی سۆرانی یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان دەڵێ‌:" لەماوەی 26 ساڵی رابردوو هەرێمی كوردستان چەند حزبێك حزبیانە بەڕێوەیان بردووە واتە ئێمە خاوەن حكومەتێكی مەدەنی و دامەزراوەیی نین، لە هەموو بوارێك حزب دەستی هەیە و بڕیار دەدات، دانانی بەرپرس و بەرێوەبەری یەكە ئیداریەكانیش هەر لە لایەن حزبە و لەسەر ئەم بنەمایە دەبێت، لە دەڤەری سۆرانیش لەلایەن حزب بەڕێوەبەرەكان دیاری كراون و ڕەچاویی لێهاتوویی، دڵسۆزیی، بڕوانامە، پسپۆری، شیاوی نەكراوە، ئەمە یەكێكە لە هۆكارەكانی سەركەوتوو نەبوونی بەڕێوەبەرەكان لە كاری خۆیان، لەمە خراپتر ئەم بەڕێوەبەرە ئیدارییانە بۆ چەندین ساڵ لە شوێنی خۆیان دەمێنەوە، ئەگەر لاوازبوون و شكستیان هێنا لە كاری خۆیان بە پلەی یەك هاووڵاتییان زەرەمەند دەبن و زوڵم و ستەمێكیش لە خاوەن بڕوانامە و كەسانی شیاو دەكرێت كە دەتوانن لەو شوێنانە باشترین خزمەت بە هاووڵاتییانی شارەكەی خۆیان بكەن، جگە لەمە نە حزب ئەو بەرێوەبەرە شكست خواردوانە دەگۆڕێ‌ نە خۆشیان ئامادەن دەست لەكار بكشێنەوە، ئەمەش وای كردووە تا مردن لە شوێنی خۆیان بمێنەوە گرنگ ئەوەیە گوێ ڕایەڵی حزب بن و حزب لێیان رازی بێت نەك هاووڵاتییان، هاوكات خەڵكیش دابەشی سەر كۆی حزبەكان بووە و دەنگ ناكەن و هەڵی نابرن نە لەنێو خودی حزبی خۆیان نەلە دەرەوەی حزب وەك بڵێی جۆرێك لە پشتگیرییە بۆ ئەو جۆرە بەڕێوەبەرانە، تا بەم شێوەیە ئیدارەی شار و یەكە ئیدارییەكان بكرێ‌ هیچ پێشكەوتن و داهێنانێك نابینین كە ببێتە مایەی پێشكەوتنی شار و خزمەتی زیاتری دانیشتوان و دڵخۆشبوونیان".
سەنار شەریف، ماستەر لە یاساكانی نێودەوڵەتی سەبارەت بە بنەما یاسایە جیهانییەكان لە دیدی دەوڵەتە دامەزراوەییەكان و نا دامەزراوییەكان بۆ مانەوەی بەرێوەبەر و بەرپرس لە پۆستەكانیان ئاماژە بەمە دەدات: " كات گرنگییەكی زۆری هەیە لە فەلسەفەی یاسا و سیاسەتدا، هەر بۆیە بۆ هەر خولێكی هەڵبژاردن ماوە دیاریكراوە و زۆربەی هەرە زۆری 4 ساڵە، هەبووە لەمە زیاتر یا كەمتری پی باش بووە، بەڵام دەتوانین بڵێین 4 ساڵ ستاندارێكی جیهانی وەرگرتووە، زۆر لە سیستەمە دەستورییەكان تەنانەت كۆت و بەندیان لەسەر دووبارە خۆكاندید كردنەوەیان داناوە هەر وەكو لە ئەمریكا سەرۆك تەنیا بۆی هەیە دووجار خۆی بپاڵێوێت، ئەمەش هەمووی لە پێناوی گرەنتی كردنی دادپەروەری و قورغ نەكردنی پلە و پۆستە، ئەگەر تێروانینێك بدەینە دەقە یاساییەكان بەتایبەتی دەستووری و ئیدارییەكان كاتێك كەباسی دەسەڵاتەكان دەكات ئەوا بانگی كەسەكان دەكات بە سیفەتەكانیان نەوەك بەناو، بۆ نموونە دەڵێت(سەرۆكی وڵات یا سەرۆكی پەرلەمان یا بەڕێوەبەری گشتی..هتد) مانای ئەوەیە هیچ پلە و پۆستێك موڵكی هیچ كەس نیە تامردن، ئەمەش رەنگدانەوەی فەلسەفەی دەوڵەتی دامەزراوەییە، دەبینین لە دەوڵەتە دامەزراوەییەكان بە دەست لەكاركێشانەوە یاخود لابردنی كەسەكان لەسەر پۆستەكان هیچ كێشە و گرفتێك ڕوو نادات چونكە كەسەكان تەنیا بریتین لە فەرمانبەرێك كە بۆ ماوەیەكی كاتی و بەپێی یاسا ئەم دامەزراوەیە بەرێوەدەبەن، بە پێچەوانەی دەوڵەتە نا دامەزراوەییەكان (توتالیتاری، پۆلیسی، دكتاتۆری، شمولی...هتد)بە لاچونی كەسێك وڵاتێك وێران دەبێت ئەمەش چونكە تاكە كەس فەرمان رەوایی دەكات نەوەك دامەزراوە، نەمانی كەسەكە واتە نەمانی خودی دامەزراوەكە.
سەوری بێرۆخی، ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر ئەمە دەخاتەڕوو"گۆڕینی بەرپرس ئەركی ئێمە نیە بەڵكو ئەركی ئێمە چاودێری كردن و بەدواداچوونە، هەر چەندە ئێمە پێشتر لە ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر داوامان كرد ئەو بەرپرسانەی ساڵانێكی زۆرە لە شوێنەكانی خۆیان بەرێوەبەرن بگۆردرێن، چونكە لانیكەم سیمایەكی تر بە بەرپرسیاریەتییەكە دەبەخشرا و هەل بە كەسانی تر دەدرا كە بە بیرۆكە و هزری جیاوازی خۆیان لەو بەرپرسیارییەتە خزمەت بكەن، بەڵام بەداخەوە كار بۆ بەم داوایە نەكرا، هاووڵاتییانیش لەلایەن خۆیانەوە نەهاتوون داواكاری فەرمی بدەن بە ئەنجوومەن بۆ گۆرینی هەر بەرپرسێك لە دەڤەرەكە چونكە گەر پێشنیاری گۆرینی هەر بەرپرسێك بكرێت بێگومان ئەنجوومەن كاری لەسەر دەكات، ئێستاش و بە بەردەوامی گۆڕانكاری لە پۆستەكان دەكرێت و لە هەولێر لە چەند رۆژی داهاتوو چەندین بەرێوەبەری گشتی دەگۆڕدرێن بەڵام تاكو ئێستا هیچ هەوڵێك یا بریارێك بۆ گۆرینی بەرپرسانی دەڤەری سۆران كە بەشێكیان چەندین ساڵە لە ئەركی بەرێوەبەری دان نیە".
فەرسەت سۆفی، ئەندامی لیژنەی دەستپاكی لە پەرلەمانی كوردستان گووتی" لەبەر ئەوەی چاودێری و لێپرسینەوە نەبووە خەڵكانێك ماوەیەكی یەكجار زۆر لە شوێنەكانی خۆیان ماونەتەوە بەبێ‌ ئەوەی توانای ئەم بەرپرسیارییەتەیان هەبێ‌، خۆ كەسێك ئەگەر توانای هەبێ‌ دەبێت پێشتری خەین، بەڵام كە توانای نەبێ‌ دەبێت لابدرێت و كەسانی تر لە شوێنیان دابنێن، بۆیە ئێمە پێمان وایە ئەمە هۆكار بووە بەڵام ئەو ماوەیەی لە لیژنەی چاكسازی پەرلەمان بووین چەند گۆڕانكارییەكمان كرد و بە دیاری كراوی كردمانە سی ڤی پێشكەشكردن، بۆ نموونە لە دیاری كردنی چەند بەڕێوەبەری گشتی لە كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن و ڕاپرسی لە هەرێمی كوردستان ئێمە وەك پارتی دیموكراتی كوردستان 2 بەرێوەبەری گشتی لە دهۆك و 2ی تر لە هەولێر بوو بە پشكی ئێمە و كردمان بە سی ڤی و تاقیكردنەوەمان پێكردوون و كردوومانەتە خاڵبەندی دواتریش هێناومانەتە خوارەوە و بڵاومانكردۆتەوە، جگە لەمەش چەند قائێمقام و بەرێوەبەری ناحیەمان دانا چونكە خەڵك زۆر داوای پێشكەشكرد ئێمە ئەوانەمان دانا و هەڵبژارد كە پێشینەی كار كردنی باشیان هەبووە، بۆ نموونە بەرێوەبەری ناحیەمان كرد بە قائێمقام نەك كەسێك بێنین بە بێ‌ ئەوەی رۆژێك خزمەتی كردبێت و كاری بینیبێت بیكەین بە قائێمقام، جێگری بەرێوەبەری گشتی مان كرد بە بەرێوەبەری گشتی".
گووتیشی"پرۆسەیەك لە ئارا دایە ئەو بەرپرسانەی خۆمان واتە پارتی كە ماوەیەكی زۆرە لە بەرپرسیاریەتیدان و توانایان كەمە هەموویان بگۆرین، بۆ دەڤەری سۆرانیش پرۆسەیەكی گەورەی گۆڕانكاری لە ئارا دایە بەڵام ئەو بارودۆخە و كارەساتەی كوردستان ئێمەی دواخست، جگە لەمەش ئەو هێزە سیاسییانەی تر دوای هاتنە نێو حكومەت و بەر لە هاتنیشیان بانگەشە و داوای دامەزراویان دەكرد، كە پۆستیان وەرگرت خۆیان رەچاوی هیچ بنەمایەكی بەرێوەبەریەتی یا بەرپرسیاریەتیان نەكرد، بۆیە ئەوانیش كەسانێكی نا پێگەیشتوو و خەڵكێك كە هێشتا توانا و لێهاتووی وەك پێویست نەبووە لەبەر هۆكاری حزبی دانران".