Share on facebook
سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی لە پەرلەمانی كوردستان : ئەو یاسانەی ڕەهەندی نیشتمانییان هەیە بە ڕێككەوتن لە پەرلەمان كاریان لەسەر دەكرێت و پەسەند دەكرێن
دووشەممە, 13 تشرینی دووەم 2017 12:58

ZKW : دیدار- ڕائیب شێروانی: بەهزاد زێباری، سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی لە پەرلەمانی كوردستان لە دیدارێكدا لەگەڵ هەفتەنامەی زاری كرمانجی دەڵێ" شەڕاكەتی ڕاستەقینە نەماوە، داوامان كردووە نەتەوەیەكگرتووەكان چاودێری دانوستاندنەكانی نێوان هەولێر و بەغدا بكات، چونكە ئەوان دەڵێن، دەبێت دەستوور جێبەجێ بكرێت، ئێمەش داوای جێبەجێكردنی دەستوور دەكەین، ئەگەر دەستوور جێبەجێ بكرێت، ئێمە ئامادەینە و لە بەرژەوەندی هەرێمی كوردستاندایە. ڕوونیشیكردەوە" پەرلەمان بەدواداچوون بۆ ئەو پێشێلكاریانە دەكات كە حەشدی شەعبی لە خورماتوو و كەركووك ئەنجامی داوە، بۆ ئەوەی بگەینین بە ڕێكخراوە نێودەوڵەتییەكان و وڵاتانی جیهان، بۆ ئەوەی مافی هاووڵاتیانی ئەو ناوچانە نەخورێت و ئەو رووداوانە دووبارە نەبنەوە.
بەهزاد زێباری، دیاركرد" كۆبوونەوەی پەرلەمان كە لە نێوان سەرۆكایەتی پەرلەمان و فراكسیۆنەكان بەڕێوەچوو، بۆ پلان و دیدگای هەر دوو وەرزی نوێی پەرلەمان بوو، بۆ ئەوەی پلانێكی نوێ دابڕێژین، خاڵێكی دیكەی گرنگ كە لەو كۆبوونەوەیەدا باس كرا، ئەو وەفدە هاوبەشەیە كە پێكدەهێنرێت لە نێوان حكوومەت و پەرلەمان، بۆ دانوستاندن لەگەڵ بەغدا، كە پەرلەمان وەفدێكی هەشت كەسی بۆ ئەو مەبەستە پێكهێناوە، خاڵێكی دیكەی گرنگ ئەوە بوو كە پاش زیاتر لە دوو ساڵ هەر دوو فراكسیۆنی گۆڕان و كۆمەڵ بەشدار بوون، هەموو سەرۆك فراكسیۆنەكانیش لەگەڵ دەستەی سەرۆكایەتی هاوڕابوون كە كۆدەنگیەكی نیشتمانی بۆ قۆناغی داهاتوو دروست بكەین، بۆ ئەوەی بتوانین هەموومان پێكەوە كار لەسەر ئەوە بكەین، هەماهەنگی هەبێت لەگەڵ حكوومەت، حكوومەت لە هەمان كاتدا مووچەی فەرمانبەران چارەیەك بۆ ببینێتەوە و لە كاتی خۆیدا دابەش بكات، لەگەڵ ئەوەی چەندین خاڵی دیكە باس كران، ئەو یاسانەی كە ڕەهەندی نیشتمانییان هەیە، بە ڕێككەوتن لە پەرلەمان كاریان لەسەر بكرێت و پەسەند بكرێن.
سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی لە پەرلەمانی كوردستان، ئاماژەی بەوەش كرد" ئێمە وەكو پەرلەمان كە لە بەیاننامەكەشدا هاتووە داوامان كردووە كە بەغدا كاتێك بۆ گفتوگۆ لەگەڵ ئێمە دیاری بكات، چونكە ئێمە ئێستا چاوەڕوانی ئەوانین كە كاتێك دەست نیشان بكەن بۆ گفتوگۆ، وەفدی پەرلەمان نوێنەری هەر پێنج حزبە سەرەكییەكەی تێدایە، بۆیە داوامان كردووە هەتا لەلایەنی حكوومەتیشەوە نوێنەری هەموو لایەنەكان تێدا بێت، بۆیە داوامان كردووە كە بەغدا رۆژێك دیاری بكات بۆ ئەوەی سەردانیان بكەین و كێشەكان چارەسەر بكەین، بەتایبەتی كێشەی مووچە و بوودجە، هەروەها تێبینیمان لەسەر سیستەمی بایۆمەتری هەیە ئەوەی كە حكوومەت پێ هەستاوە كە ملیۆنێك و 249 هەزار مووچە خۆر هەن، داوامان لە حكوومەتی هەرێم كردووە كە پەرلەمانیش ئاگادار بێت، كە سیستەمی بایۆمەتری كە چۆن و بە چ شێوەیەك بەڕێوەچووە.
زێباری، زیاتر دەڵێ" ئەگەر هەماهەنگی هەبێت لە نێوان فراكسیۆنەكان، هەماهەنگی هەبێت لە نێوان حكوومەت و پەرلەمان، كاتێك وەزیرێك بە تەواوەتی كاری خۆی ناكات، یان كەمتەرخەمی دەكات، بانگهێشتی ئەو وەزیرە بۆ پەرلەمان بكرێت، بۆیە داوامان كردووە جیاوازتر لە جاران مامەڵە لەگەڵ پەرلەمان بكرێت، بۆ ئەوەی پەرلەمانیش بتوانێ هاوكار بێت بۆ دەربازبوون لەو قەیرانانە، چونكە مەترسی ئابووری، سەربازی و سیاسی لەسەر هەرێمی كوردستان هەیە، بۆیە تا ئەو قۆناغە تێدەپەڕێنین حكوومەت زیاتر هەماهەنگ بێت و تێگەیشتن لە نێوان حكوومەت و پەرلەمان هەبێت.
سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی لە پەرلەمانی كوردستان، ئەوەشی گوت" داوامان كردووە نەتەوەیەكگرتووەكان چاودێری دانوستاندنەكانی نێوان هەولێر و بەغدا بكات، چونكە ئەوان دەڵێن، دەبێت دەستوور جێبەجێ بكرێت، ئێمەش داوای جێبەجێكردنی دەستوور دەكەین، ئەگەر دەستوور جێبەجێ بكرێت، ئەگەر بەغدا هەموو ماددەكان وەك خۆی جێبەجێ بكات، ئێمە ئامادەینە و لە سوودی هەرێمی كوردستاندایە، چونكە یاسای بوودجەی 2018 چەندین پێشێلكاری بەپێی ماددەكانی 121 و 117 تێدا كراون، ئەوان باسی هەرێمی كوردستان ناكەن، بەڵكو ناوی هەرێمیان كردۆتە پارێزگاكانی كوردستان، هەتا باسی پارێزگاكانی باكووری عێراق دەكەن، ئەوە هەموو پێشێلكارییە كە بەرامبەر بە دەستوور كراوە، لەگەڵ چەندین پێشێلكاری دیكە لەلایەن حكوومەتی عێراقەوە كراون، چونكە بەپێی ڕێككەوتنی نێوان هەولێر و بەغدا كە لە ساڵی 2005 كراوە 17% بوودجەی كوردستان ڕەوانە بكرێت، تا سەرژمێری ئەنجام دەدرێت، كە تا ئێستا سەرژمێری نەكراوە، هەروەها هیچ بوودجەیەك بۆ هێزی پێشمەرگە دابین نەكراوە، كە بەپێی دەستوور بەشێكە لە سیستەمی بەرگری عێراق، بۆیە ئێمە داوا دەكەین نەتەوەیەكگرتووەكان، وڵاتانی زڵهێز رۆڵی خۆیان ببینن و  هاوكار بن بۆ ئەوەی بگەینە ڕێككەوتنێكی فەرمی و مافی كوردستان زیاتر نەخورێت، چونكە لە عێراق دەستوور پێشێل دەكرێت، ئەگەر هەر یەكەو لەلای خۆیەوە بەیاننامە دەربكات، ناگەینە ئەنجام، ئابلوقەی ئابووری لەسەر هەرێمی كوردستان بەردەوام دەبێت، چونكە زیاتر لە 50% نەوتی كوردستان كە لە كەركووك دەچووە دەرەوە پاش 16ی مانگی رابردوو ئەوەمان لە دەستداوە، سەرچاوەی دارایی لە هەرێمی كوردستان بۆ مووچە زۆر كەم بووە، بۆیە پێویستە حكوومەت هەوڵی جددی بدات بۆ چارەسەركردنی كێشەی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم.
بەهزاد زێباری، سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی لە پەرلەمانی كوردستان ئاماژەی بەوەشدا" لە دوای ساڵی 2003 عێراق لەسەر بنەمای ڕێككەوتن  و تەوافق پێكهێنراوە، كە سێ پێكهاتەی سەرەكی لە عێراق هەن، كورد، سونە، شیعە، بەڵام ئەمڕۆ لایەنی شیعە زیاتر زاڵ بووە و هەموو لایەنەكانی دیكە پەڕاوێزخراون، شەڕاكەتی ڕاستەقینە نەماوە، ئەگەر حەیدەر عەبادی بیەوێت بۆ خولێكی دیكە ببێتەوە سەرۆكوەزیران، دەبێت لەگەڵ كورد ڕێككەوتن بكات، بۆ ئەوەی لەسەر بنەمای تەوافق بەردەوام بین و چی دیكە ماددە دەستوورییەكان پێشێل نەكرێن و مافی كورد نەخورێت.
بەهزاد زێباری، ئەوەشی دركاند" حەیدەر عەبادی ئەگەر مووچەی هەندێك پارێزگای هەرێم بدات و هەندێكی دیكە نەدات، ئەوە پێچەوانەی دەستوورە، چونكە لە دەستووردا ناوی هەرێمی كوردستان هاتووە و پێویستە بەپێی دەستوور حكوومەتی عێراق مووچەی هەموو فەرمانبەرانی هەرێم دابین بكات، بۆیە ئەگەر دابین بكات، دەبێت بە پێی دەستوور و ئەو لیستانەی لەبەردەستی حكوومەتی هەرێم دایە بدات، لەگەڵ ئەوەی حكوومەتی هەرێم با ئەو داهاتەی دەست دەكەوێت بداتەوە بەغدا ئەوانیش با 17% بودجەی كوردستان ڕەوانە بكەن.
سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی لە پەرلەمانی كوردستان ئاشكرای كرد" ئەگەر لەگەڵ بەغدا ڕێك نەكەوین مووچەی فەرمانبەران دەكەوێتە ژێر مەترسیەكی زۆر گەورەوە، بۆیە پێویستە حكوومەت هەموو هەوڵەكانی بخاتە گەڕ، دەبێت ئەولیەت ئەوەبێت لەگەڵ بەغدا بگاتە ڕێككەوتن، كە ئەوە خاڵێكی زۆر گرنگە، حكوومەت كە پێش ساڵێك و نیو هەندێك چاكسازی كرد، بەڵام چاكسازیەكی ڕاستەقینە نەبوو، بۆیە كاتی ئەوە هاتووە كە چاكسازیەكی ڕاستەقینە ئەنجام بدات، ئێمە وەكو فراكسیۆنی یەكگرتوو لە 26 /1/2016 پڕۆژەیەكمان كە 9 تەوەری لە خۆ دەگرت بە حكوومەت و پەرلەمانمان دا، بۆیە ئەگەر لەو كاتە بە هەند وەرگیرابایە، توشی ئەو كێشانە نەدەبووین، لە یەكێك لەو تەوەرانەی كە باسمان كردبوو ئەوە بوو 550 هەزار بەرمیل نەوت بدەینە بەغدا لەبەرامبەر مووچەمان بداتێ، ئەوە لە سوودی هەرێمی كوردستاندا بوو، ئێمە زۆر هەوڵماندا كە ئەوە بكەین، چونكە ئەگەر ئەوەمان كردبایە لە دوو روویەوە قازانجمان دەكرد، یەكەم، 17% بوودجە كوردستان ڕەوانە دەكرا، ئەوەی دیكە بە شێوەیەكی سەربەخۆ هەندێك نەوتی خۆمان دەفرۆشت، ئێستا  نە 17% ڕەوانە دەكرێت، نە نەوتی كەركووك لە دەست كورددا ماوە، كە كورد 400 هەزار بەرمیل نەونی كەركووكی لە دەستداوە كە رۆژانە ڕەوانەی دەرەوەی دەكرا، بۆیە ئەگەر چاكسازی جددی نەكرێت، ئەوە مووچەی مانگی 8 دابەش دەكرێت، ڕەنگە مووچەی مانگی 9 بدرێت، بەڵام مووچەی مانگەكانی دیكە دەكەوێتە مەترسی، ئەو كاتە مەترسی لەسەر كۆی حوكمڕانی وڵات دروست دەبێت.
بەهزاد زێباری، سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی لە پەرلەمانی كوردستان گوتی" پەرلەمان تەمەنی خۆی بۆ دوو خول درێژ كردەوە، دەمانەوێت هەندێك یاسای گرنگ كە لە بەرژەوەندی خەڵكی كوردستاندا بێت پەسەند بكەین، پرۆژە یاسای لێبوردنی گشتی، كێشەی مووچەی فەرمانبەران، كە چارەیەك بۆ بدۆزینەوە، هەروەها وەكو فراكسیۆن داوا دەكەین كە بەرنامەیەك دابنرێت بۆ بەرنگاربوونەوەی هەژاری، بەتایبەتی حكوومەتی هەرێم هەماهەنگیەكی باشتر بكات لەگەڵ كەرتی تایبەت، هەڵی كار زیاتر بڕەخسێنێت بۆ هاووڵاتیان، هەروەها یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگە، چونكە ئەو رووداوانەی كە لە كەركووك هاتنە پێش، یەكێك لە ئەگەرەكان ئەوە بوو كە هێزی پێشمەرگە هێزێكی یەكخستی نەبوو،  كە یەكەی 70 و 80 هەیە، لەناو یەكەی حەفتاش یەكڕیزی نەبوو، هەر لەبەر ئەوە، ئەوە بەسەر خەڵكی ئێمەدا هات لە كەركووك، بۆیە بۆ دووبارەنەبوونەوەی ئەو كارەساتانە داوای یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگەمان كردووە، یان یاسای هەڵبژاردنەكان هەموار بكرێتەوە، بۆ هەڵبژاردنەكانی داهاتوو، لەگەڵ چەندین پرۆژە یاسای دیكە.
بەهزاد زێباری، دیاركرد" بۆ دیاریكردنی رۆژی هەڵبژاردن لە هەرێمی كوردستان، ئەوە پێویستی بە هەماهەنگی هەیە، كۆمیسیۆنیش داوای كردووە و نووسراوی ئاراستەی حكوومەت و پەرلەمانی كردووە، لە كۆبوونەوەی دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان و فراكسیۆنەكانیش ئاماژە بەوە كرا، كە كۆبوونەوەیەكی هاوبەش لە نێوان پەرلەمان و حكوومەت و كۆمیسیۆن بەڕێوەبچێت، تا بتوانین بە هاوبەشی رۆژێك بۆ هەڵبژاردنەكان دیاری بكەین، كە كۆمیسیۆن داوا دەكات هەر سێ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی هەرێم و حكوومەت و پارێزگاكان بە یەكەوە ئەنجام بدرێن، بەڵام ئایا بابەتی سەرۆكایەتی هەرێم چی بەسەر دێت و هەڵبژاردن بۆ دەكرێت، ئەو پۆستە دەمێنێت، یان نامێنێت ئەوە پێویستی بە ڕێككەوتن هەیە، ڕەنگە جگە لە پەرلەمان ئەوە پێویستی بە ڕێككەوتنێكی سیاسی بێت.
سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی لە پەرلەمانی كوردستان ئاماژەی بەوەشدا" پاش رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر و هاتنی حەشدی شەعبی بۆ كەركووك و ناوچەكانی دیكە، ئەو پێشێلكاریانەی كە كراون، وەكو پەرلەمان داوامان كردووە، كە پەرلەمان لەسەر ئەو بابەتە كۆبێتەوە، بەڵام دیارە رەوشی ناوخۆی هەندێك لایەن لەبار نەبوو كە ئەو كۆبوونەوەیە زوو بكرێت، دواتریش دەسەڵاتەكانی سەرۆكی هەرێم دابەش كران، بۆیە دواخرا، لە كۆبوونەوەی سەرۆكی فراكسیۆنەكان لەگەڵ سەرۆكایەتی پەرلەمان تەئكیدمان لەو بابەتە كردەوە و دوو یاداشتی دیكەمان دانە سەرۆكایەتی پەرلەمان و داوامان لە حكوومەت كردووە كە قەرەبووی ئەو كەسانە بكاتەوە كە زیانیان بەركەوتووە، بە فەرمی داوامان كردووە و ئەو یاداشتە گەیشتووەتە حكوومەت، بۆیە بڕیاردراوە كە لیژنەكانی پەیوەندیدار وەكو لیژنەكانی پێشمەرگە، ئاسایش و ناوخۆ لەگەڵ لیژنەی ناوچە كوردستانییەكان بەدواداچوون بكەن بۆ ئەو رووداوانە و راپۆرتی خۆیان بدەنە سەرۆكایەتی پەرلەمان و لە كۆبوونەوەی پەرلەمان گفتوگۆی لەسەر بكرێت و بڕیاری پێویست لەو بارەیەوە بدرێت، بەتایبەتی ئەو پێشێلكاریانەی كە لەلایەن حەشدی شەعبییەوە لە كەركووك و خورماتوو كراون، بگەینە ڕێكخراوە نێودەوڵەتییەكان بۆ ئەوەی مافی هاووڵاتیانی ئەو ناوچانە نەخورێت و ئەو رووداوانە دووبارە نەبنەوە.
بەهزاد زێباری، سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامی لە پەرلەمانی كوردستان ڕوونیكردەوە" مێژوو شاهدی لەسەر ئەوە دەدات كە ئەو زەرەروزیانانەی بەر كورد كەوتوونە، لەبەر ئەوە بووە كە ئێمە لەناوخۆماندا یەك نەبووینە، كۆدەنگی نیشتمانی نەبووە، بۆیە لەو قۆناغەدا پێویستە زیاتر كۆدەنگییەك هەبێت، لەگەڵ كۆدەنگی نیشتمانی، چاكسازییەكی ڕاستەقینە بكرێت، تا بتوانین بە هەموومان ئەو قۆناغە تێپەڕێنین".