Share on facebook
رۆڵی رۆشەنبیر لە بنیاتنانی كۆمەڵگادا
دووشەممە, 19 ئازار 2018 16:59

رسول كەمال مەجید

عەلی شەریعەتی دەڵێت " كێشەی ئێمە لە شۆڕشەكانا ئەوەیە كاتێ دكتاتۆرەكان لەناو ئەبەین واز لەوانە ئەهێنین كە دكتاتۆریەتەكەیان دروست كردوە ،هەر لە بەرئەمەشە لە شۆڕشەكاناسەرناكەوین ، چونكە ئێمە زاڵم ئەگۆڕین كەچی زوڵم ناگۆڕین .

رۆشەنبیر نەوەك ریكلامی رۆشەنبیری،ئەوان سەرچاوەی روناكین،ورێگای ‌ئازادی،دادپەروەری، خۆشگوزەرانی بۆ كۆمەگا روناك دەكەنەوە ، بۆ ئەوەی دەستیان پێوە بگات و بگەن بەم ئاماجەیان . رۆشەنبیری جل و بەرگێك نیە هەر یەكە لەم و ئەو بخاتە بەری ، یان شتێك نیە بۆ خۆت كەیف و سەفای پێوە بكەی . رۆشەنبیری بە كۆشكی گەورە و ئۆتۆنبیلی گرانبەها نیە ، بەلكو بە بیری چاك و رەوشتی جوان و بەهێزە كە مێشكی برسی پر دەكات لە راستی ،زانست ، ئەدەب ، هونەر . رۆشەنبیری بە توانایی زانستی و رەوشتی و هونەرە‌. رۆشەنبیرئەو كەسەیە كە  دەرون و عقلی ئامادەیه بۆ بنیاتنانی كۆمەڵگایەكی  دادپەروەرو گەشەسەندوولە گشت بوارەكانی ژیان ، رۆشەنبیر كەسێك نیە پەلبەست كرابیت و ژێردەستە بێت بەڵكو سەربەستە و نەبستراوەتەوە بە زنجیری نەفامی ، خاڵیە لە نەخۆشیەكانی دەمارگیری و خۆبەگەورە زانین و شەرانگێزی و خراپەكاری ، ئەگەر وا نەبایە نەی ئەتوانی بە درێژای رۆژ و مانگ بە هۆش و بیریەوە بگەرێ لێرەو لەوێ و شەونخونی بكات و ماندوبێت  بە دوای راستیدا ، و روبەروی خراپە و كۆمەڵێ لە نەزانین بێتەوە ، رۆشەنبیر ئەو مرۆڤەیە كە خۆی دەسوتێت وەكو مۆم ، بە زانست و رۆشەنبیریەكەی رێگای كۆمەڵگا رووناك دەكاتەوە. رۆشەنبیران بە درێژای كات توشی ئازاری شەری نەزانین و دەسەڵاتدارانی دواكەوتووی و نەفامی بوونەتەوە‌ . رۆشەنبیرەكان ئەوانەن كە وەكو پێغەبەران و پیاو‌چاكان و فەیلەسوفە سەربەستەكان ، بە باوەڕ ، زانست و زانیاری ، یاساكانی سروشت ، كۆمەڵگا پێشكەوتووەكان ، وەستان دژی ستەم و تاریكی . رابردوو ئەوەی سەلماندوە كەوا ئەوانەی لە مێژوو تێبگەن سەركەوتوون . هەر كەسێك دژایەتی لۆجیكی ژیان بكات ، دەكەوێتە نێو زبڵدانی مێژوو . ناكرێ بۆ مرۆڤ بوەستێت ، بەڵكو دەبێ هەر یەكە و بە پێی ئەرك و بەرپرسیاریەتی خۆی دژی ئاژاوەچیەكان و دەسەڵاتدارە ستمكارەكان بوەستێ و كۆمەڵگاش سەركەوتوو بكات و پەسندی پرسی دادپەروەری بكات ، و‌ داوای مافەكانی خۆی بكات بە هەر شێوەیەك بێت . ئەگەر هەستی مرۆڤی رۆشەنبیر گەیشتە ئاستی ئەوەی كە بەرگەی ستەم و تاریكی ناگرێ ، تەنها بۆ خۆی بە تەنیا نا بەلكو بۆ ئەوانی تریش ، دەنگی نارەزای بەرزكاتەوە بە رووی ستەم دا . و روونكردنەوە و پێشنیاربۆ كۆمەڵگاكەی بكات لە سەركارو كردەوە وبیركردنەوە خراپەكانی نەفامەكان . بۆ ئەوەی سەرجەم چین و توێژەكانی كۆمەڵگابە خەبەر بێنەوە و  دژی ستەمكاران و دەست رۆیشتوەكانیان بوەستن . لە هەمان كاتدا مرۆڤی رۆشەنبیر ژیانی خۆی ئەبەخشێ بۆ ئەو ئەركە مرۆڤاتیە ی لە سەر شانیەتی . لە سەر ئەم رێگایەش پێغەمبەران و پیاوچاكان و فەیلەسوف و زانایان و كەسانی ئازاد بەرپەرسیاریەتی گەشەكردن و رزگاركردنی ژیانی مرۆڤیان لە دەست شەری دواكەوتیی خستە سەر شانی خۆیان . لەگەڵ  بەخشینی گیانی خۆیان توانیان كۆمەڵگای مرۆڤایەتی رزگار بكەن  لە سەردەمی بەندایەتی و روخاندنی عەرشەكان . و بەهێز كردنی پێگەی دادپەروەری و گەیشتن بە  یاساكان و مافەكانیان . مرۆڤایەتیان گەیاندە ئەمرۆ لە پێشكەوتن و رەفاهیەت . بێگومان گەر ئەو هەوڵ و ماندوبوون و بەخشینی گیانەكان لە رابردوو نەبوایە  حاڵی مرۆڤەكان وەكو سەردەمی بەندایەتی دەمایەوە . هەرچەندە  تاوەكو ئێستاش ستەم و ماف خوراوی بونی هەیە بۆیە زۆر شت ماوە لە سەر رۆشەنبیر بیكات بەتایبەت لەو كۆمەڵگایانەی كە سەردەمانێك ژیان لە ژێر دەستی ستەم و دواكەوتن و جیاكاری و دەمارگیری و خۆبەگەورە زانین . دەبێ ئەوە بزانین كەوا سەربازانی ستەم و ستەمكاری و دوژمنانی رۆشەنبیری ، زانست و زانیاری ، هونەر بە ئاسانی خۆبەدەستەوە نادەن ، بەڵكو بە پێچەوانە رشتردەبن و كار دەكەن بە پێچەوانەی پێشكەوتنەكانی كۆمەڵگا ، و هەوڵی ئەوە دەدەن كەوا رەورەوەی پێشكەوتن و زانست و زانیاری بوەستێنن و لە ناوی ببەن وتێكی بدەن ، وە بەردەوام لە هێرشی شێتگێرانەن ، بەڵام ئەكرێ ئەوە بزانن كە ئەو مەرامە گڵاوەیان بە سەر سەری خۆیان دەكەوێت وناتوانن بەرامبەربە  باوەڕ ، هەستی ئاینی ، نەتەوەیی ، نیشتیمانی ، زانست وزانیاری ، رۆشەنبیری و هونەر بوەستن ، تەنها ئەگەر هاتوو رۆشەنبیران لە ئەركی خۆیان ئیهمالی بكەن ، لە پاراستنی خاك و گەل و مرۆڤایەتی ، و‌ بە شتی لاوەكیەوە خەریك بن و ماددە و سەروەت و سامان و پلە و پایە نغرۆیان بكەن . ئەوكات بنیاتنانی كۆمەڵگا دوا دەكەوێت . بێگومان كۆمەڵگای دواكەوتوو پێویستی بە ئارامی و ئاشتی و خۆشەویستی و برایەتیە ، وە هەروەها پێویستی بە پرۆژەی بیناكردن و پیشەسازی و كشتوكاڵی هەیە ، بۆ ئەوەی كۆتایی بە بواری هەژاری بهێنێ كە سەرچاوەی هەموو كێشەكانە چ كێشەی كۆمەڵایەتیی، ئابووری ، رامیاری . هەر بۆیە پێویستە رۆشەنبیر رۆڵی سەرەكی ببینێت لە كرداری بنیاتنان و دروست كردندا .وبوەستێ لە بەرامبەر خراپەكاران و تێكدەران و بەرتیل خۆر و دەمارگیری و نەفامی و دواكەوتوویی ، دەبێ ئەوەمان لەبەر چاو بێت كە دەبێ وەستانمان وەكو وەستانی زانا و هونەرمەند و نوسەران بێت ، هەروەكو وەستانی گالیلۆ و كۆبرنیكۆس ، وە هەروەها وەستانی سبارتاكوس و جانجاك رۆسۆ و ڤۆاتێرومەسیح سەروەریان پێغەمبەری مەزنمان محمد ( د. خ ) . و دەنگی خۆمان بەرز بكەینەوە بەرامبەر بە ستەم و ستەمكاری و خرابكاران و تێكدەران و شەیتانه خوێن مژوو و‌ خوێرێژەكان بە یەك دەنگ هاوار بكەین و بڵین :- بەسە تێكدان ئەی ئەوانەی بەدوای پیسی كەوتوون ودڵنیابن كاروانی پێشكەوتن بەردەوام دەبێت .

راستە رۆڵی رۆشەنبیر زۆر ترسناكە . بەڵام بەرپرسیاریەتیە . بێگومان بەرپرسیاریەتیش ئەركە لە سەریەتی بەجێی بگەینێ . هەر رۆشەنبیرێ  بیەوێت شەرەفی ووشەی رۆشەنبیری پێببەخشرێ ، دەبێ كۆمەڵگا بنیاتبنێ لە هەموو كات و سات و شوێنێكدا ، وە ئاشتی و خۆشەویستی و برایەتی و گیانی نەتەوەیی و نیشتیمانی و مرۆڤایەتی بڵاوبكاتەوە .. چونكە رۆشەنبیر و زانا و هونەرمەند مولكی كۆمەڵگا و مرۆڤایەتین ، گالیلۆ و ئەنشتاین و ئەدیسۆن و فەیلەسوفان و نوسەران وشاعێران و هونەرمەندان و پێغەمبەران ئەوانە خەمی گەورەیان ئەوە بوو كەوا ئاشتی و ئارامی و خۆشەویستی بڵاو بكەنەوە بۆ ئەوەی كۆمەڵگایەك بنیات بنێن لە سەر دادپەروەری و برایەتی و خۆش بەختی و خۆشگوزەرانی .. بەداخەوە لە ئێستادا دەبینین  چی شەرمەزار كردین؟ مەگەر تەنها ئەوە نەبێت كە ئیدعای رۆشەنبیر دەكەن نەوەك  رۆشەنبیری راستەقینە . یا خود رۆڵی خراپی رۆشەنبیران نەبێت لە‌ بنیاتنانی كۆمەڵگایەكی پر لە خراپەكاری و ئاژاوەگێری و دەمارگیری و جیاوازی رەگەزی و مەزهەبی و لەبەر نغرۆبوونیان لە نێو دونیای ماددە و سەروەت و سامان و پلە و پایەدا ، بۆیە پێویستە لە سەر رۆشەنبیرانی راستەقینە هەڵسنەوە بەرامبەر بە دژایەتی كردنی رۆشەنبیر و دادپەروەری و خراپەكاری و دەمارگیری و مرۆڤ كوژی و دزی جەردەیی . ئەگەر رۆشەنبیرین نەوەك ئیدعای رۆشەنبیری ئەوا دەبێ ئەو كارە بكەین كە رۆشەنبیران لە رابردوودا كردویانە .