Share on facebook
بێ پلانی حكوومەت و قەیرانی دارایی و زیانی لە كەرتی كشتوكاڵ داوە
یەک شەممە, 04 تشرینی دووەم 2018 17:39


دیدار- ڕائیب شێروانی
ئەندازیار محەمەد رەشید مێرگەسۆری، بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی كشتوكاڵی قەزای مێرگەسۆر لە دیدارێكدا لەگەڵ هەفتەنامەی زاری كرمانجی دیاركرد:" لە سنووری مێرگەسۆر نزیكەی ٨۰۰۰ هەزار دۆنم بە گەنم وجۆ دەچێنرێت، كە بەرهەمی ساڵانە خۆی لە نزیكی ۲٤۰۰ تۆن دەدات، ٦۰ خانووی پلاستیكی لە سنووری مێرگەسۆر هەن، كە بەزۆری خەیار و كەمتریش تەماتە لەو خانووانەدا دەچێنرێت. روونیشیكردەوە، كەرتی سامانی ئاژەڵ  كە خۆی لە بەخێوكردنی مانگاو مەڕومالات دەبینێتەوە و ڕۆژانە ئەو كەرتە بەرەو پێش دەچێت، زیاتر لە 94 هەزار مانگا و مەڕوبزن هەن،  لە وەرزی شیردانیان ڕۆژانە 51 تۆن شیر بەرهەمیان هەیە، ساڵی داهاتوو كارگەی شیرەمەنی كە بەشێكی زۆر لە كارەكانی بەكۆتا هاتوون دەكەوێتە كار.
مێرگەسۆری، گوتی:" بەرێوەبەرایەتی كشتوكاڵی مێرگەسۆر سەنتەری قەزا و نزیكەی 180 گوندی ئاوەدان و ٦۰ گوندی چۆل كە بەهۆكاری نائارامی و شەڕی سەرسنوور لە خۆ دەگرێت، جوگرافیای ناوچەكە بەزۆری زەوییەكانی شاخاوی و دارستانن و لە چەندین ناوچەش دەشت و زەوی بە پیتمان هەن، ساڵانە بەرهەمی كێلگەیی، وەكو گەنم وجۆ دەچێنرێت و چەندین هەزار دۆنمیش بە بەیار بەجێ دەمێنێت، لەرووی كشتوكاڵییەوە بۆ زۆربەی بەروبووم و كارەكشتوكاڵییەكان دەبێت، چونكە ناوچەیەكە ئاووهەوای لە شوێنێك بۆ شوێنێكی تر جیاوازی زۆری هەیە، كشتوكاڵ بە گشت بەشەكانییەوە بژێوی زیاتر  لە 10 هەزار كەس دابین دەكات و  جووتیاران خەریكی كاری كشتوكاڵین، ئەگەر حكوومەتی هەرێم خەمی بەرەوپێش بردنی كەرتی كشتوكاڵی لە ئەولەوییەتی كارەكانی دانابایە ئێستا هەموو ناوچەكە بە بەروبوومی كشتوكاڵی سەوز دەبوو، بەڵام بێ پلانی حكوومەت و قەیرانی دارایی و شەڕی نەگریسی داعش زەربەی خۆی لەو كەرتە داوە.
بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی كشتوكاڵی قەزای مێرگەسۆر گوتیشی:" لە ڕووی بەروبوومی كێلگەیش نزیكەی ٨۰۰۰ هەزار دۆنم بە گەنم وجۆ دەچێنرێت، كە بەرهەمی ساڵانە خۆی لە نزیكی ۲٤۰۰ تۆن دەدات، ئاژەڵداران سوود لە جۆ و كایەكەی وەردەگرن  و وەكو ئالیك بۆ ئاژەڵەكانیان و هەمووی بۆ بەكاربردنی ناوخۆییە و نافرۆشرێت، ساڵانی رابردوو گازواییل بۆ خاوەن تراكتۆرەكان دابین دەكرا، بەڵام ئەوە چەندین ساڵە ئەوەش نەماوە، بۆیە بەرهەمهێنان زۆر لەسەر جووتیارەكانمان دەكەوێت.
محەمەد رەشید مێرگەسۆری، دەشڵێ:" زۆرمان پێ ناخۆش و لە دڵدا گرانە هەموو بنەماكان و پێداویستی كشتوكاڵكردنت هەبن و چاومان لە هاوردەكردنی بەروبوومی كشتوكاڵی وڵاتانی دراوسێ بێت، داهاتی تاكێكی تورك زۆر لە هاووڵاتییەكی كوردستان زۆرترە كەچی هێشتا نرخ و تێچووی بەرووبوومی كشتوكاڵی لە وڵاتی توركیا بەسوود بۆ جووتیارەكانی دەگەرێتەوە، بۆچی ئەوان دەتوانن بەرهەم بێنن و ئێمە ناتوانین ئەوە ئەو پرسیارەیە كە دەبێ وەزارەتی كشتوكاڵ و حكوومەت بە گرنگیەوە وەربگرن.
ئەندازیار محەمەد رەشید مێرگەسۆری، بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی كشتوكاڵی قەزای مێرگەسۆر ئەوەشی گوت:" كشتوكاڵكردن و دانە دەست قەدەری جووتیاران، ئاژەڵداران، هەنگەوانان و باخەوانان لە هیچ وڵاتێك پێش ناخات، هێندەی دیكە خەڵك لە كشتوكاڵكردن دەتۆرێنێت، بێ بەرنامەیی وەزارەت و ناكارامەیی لە ئەدای بەرامبەر كەرتی كشتوكاڵ جووتیارانی لە ڕاڕای و دوو دڵی دا هێشتۆتەوە، كشتوكاڵ و ئابووری كشتوكاڵی زانستە و دەبێ زانستیانە بەرنامە و پلانی بۆ دابنرێت، هەموو ئەو وەزیرانەی ئەركی بەرپرسیارێتی وەزارەتی كشتوكاڵیان وەرگرتووە، هیچیان لە كشتوكاڵ نەزانیوە و نەیانتوانیوە پێش بخەن.
بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی كشتوكاڵی قەزای مێرگەسۆر ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد:" لە بەرێوەبەرایەتی كشتوكاڵی مێرگەسۆر رووبەرێكی فراوان بە كەڵكی دانانی خانووی پلاستیكی نایەت، چونكە پلەی گەرمی لە وەرزی پایز و زستان و هەتا بەهاریش زۆر دادەبەزێت و كۆنترۆڵكردنی كەشی گونجاو بۆ گەشەكردنی رووەكەكان پێویستی بە بەكارهێنانی گەرمكەرەوە هەیە كە ئەمەش بەهۆی گرانی نرخی سووتەمەنی ئەو كارە ڕووت دەكاتەوە لە سوود بردن، بۆیە تەنیا لە چەند مانگی كۆتایی بەهار و هاوین دەكرێ بەرهەم بەدەست بێنن، بڕی بەرهەمی هەر خانوویەكی 400 مەتر دوجا ئەگەر باش كۆنترۆڵ بكرێت و بەزەوق و سەلیقەوە خزمەت بكرێت ٨ تاوەكو ۱۰ تۆن بەرهەم دەدات و بەروبوومەكان لە نەخۆشی و كەشی نەگونجاو لە خانووی پلاستیكی پارێزراوتردەبن، ژمارەی خانووی پلاستیكی لە سنووری بەڕێوەبەرایەتیەكەمان، بە هۆبەی كشتوكاڵی بارزانیشەوە خۆی لە نزیكەی ٦۰  خانووی پلاستیكی دەبینێتەوە، كە بە زۆری بەرهەمی خەیار و كەمتریش تەماتە لەو خانووانەدا دەچێنرێت، بۆ ئەمساڵ توانرا نایلۆن و تۆڕی گشت خانووە پلاستیكییەكان دابین بكەین كە ئەمەش هاوكارییەكی باش بوو بۆیان و لە بەرنامەش دایە خولی ڕێنمایی زیاتریان بۆ بكەینەوە.
محەمەد مێرگەسۆری، ئەوەشی دركاند:" لەرووی باخدارییەوە، بەپێی ئاماری ساڵانی رابردوو نزیكەی ۱۰ هەزار دۆنم ڕەزو باخمان هەیە كە بڕێكی زۆر لەو بەرهەمە بەهۆی نەخۆشی و ساغ نەبوونەوەی لە بازاڕ و مانەوەی لەسەر دەستی جووتیاران بە فیڕۆ دەڕوات، گەرمبوونی گۆی زەوی و بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی و كەمی ڕێژەی بەفربارین هێندەی دیكە بەرهەمهێنانی ئاستەنگ كردووە، ئەمساڵیش بەهۆی ئەو بڕە بارانەی لە كۆتایی وەرزی بەهار ناوچەكەی گرتەوە هۆكار بوو بۆ كەمی بەرهەمی ئەمساڵ، چونكە ڕێژەی نەخۆشی زۆر زیادی كردبوو، بە حوكمی ئەوەی وەزارەت هیچ بودجەیەكی بۆ كڕینی دەرمانی كشتوكاڵی نەبووە نەتوانرا بۆمان دابین بكرێت، ئێمەش نەمانتوانی زۆر خزمەتی برا باخەوان و رەزوانەكانمان بكەین.
مێرگەسۆری، زیاتر گوتی:" كەرتی سامانی ئاژەڵ  كە خۆی لە بەخێوكردنی مانگاو مەڕومالات  دەبینێتەوە تاڕادەیەك دڵخۆشكەرە و ڕۆژانە ئەو كەرتە بەرەو پێش دەچێت، بەپێی ئەو ئامارەی لەبەر دەستمان دایە، 40 هەزار سەر مانگا، 30 هەزار سەر مەڕوبزن 24 هەزار مانگای شیردەر هەیە، لە وەرزی شیردانیان ڕۆژانە 51 تۆن شیر بەرهەمیان دەبێت، كە پێشبینی دەكەین لە ساڵی داهاتوودا كارگەی شیرەمەنی كە بەشێكی زۆر لەكارەكانی بەكۆتا هاتوون و بكەوێتە واری جێبەجێ كردنەوە، بەمەش نیگەرانی لە سەرف بوونی شیر و بەرهەمەكانیان نابێت و هاندەرێكی باش دەبێت، بۆ ئەوەی ئەم كەرتە بەشێوەیەكی بەرچاو زیاتر پەڕەی پێ بدرێت و گەشە بكات.
محەمەد مێرگەسۆری، بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی كشتوكاڵی قەزای مێرگەسۆر ئاشكراشی كرد:" كەرتی هەنگەوانیش كەرتێكی هەرە گرنگە كەوا نزیكەی 500 هەنگەوانمان هەنە، كە ژمارەی هەنگەكانیان خۆی لە سەرووی 16 هەزار پورە هەنگ دەبینێتەوە، بەمەش بڕی بەرهەمی ساڵانەیان بەپێی باری كەش وهەوا گۆرانی بەسەر دادێت، ئەمەش كەرتێكی سوود هێنەرە بۆ چەندین خێزان كە بژێویان لەسەرە، بەڵام ئەم كەرتەش وەكو كەرتەكانی تری كشتوكاڵ بێ بەرنامە و پلانە و هیچ جۆرە خزمەتگوزارییەكیان پێشكەش ناكرێت، ئەمساڵ توانیمان بەهاوكاری ڕێكخراوی ناحكومی چەندین خولیان بۆ بكەینەوە و توانیمان پێشانگایەكی تایبەت بۆ یەكەمجار لەو سنورە بكەینەوەكە ئامانجمان ناساندنی هەنگەوانەكان و بڕ و جۆری بەرهەمەكانیان بوو".