Share on facebook
سایكۆلۆژیای سیاسی
سێ شەممە, 12 شوبات 2019 08:16

سمكۆ محەمەد


سیاسەت خاوەن موڵكییەتێكە كە تاكە سیاسییەكان ناتوانن لەهەموو بەشەكانی خاوەن پشك بن، وەك چۆن سایكۆلۆژیای كۆمەڵگە بەشێكی زۆر هاوبەشی هەمان فەزا دەكەن كە هەڵگرین، بۆیە كە باس لە كارێكتەری سیاسی دەكرێت با لەهەر شوێنێكی سەر ئەم زەمینە بێت، واتە سایكۆكۆلۆژیایەكی جیاواز لەخەڵكی ئاسایی، چونكە سیاسیەت بۆ خۆی سایكۆلۆژییایەكی تایبەتی هەیە، ئەگەر خەڵكی عەوام بەگشتی خاوەن سایكۆكۆلۆژیایەكی تایبەتمەند بن و لە دۆخێكی ناجێگیردا بژین كە مەترسیدارترینیان لەسكە دەرچوونی هەردو سێكتەری پەروەردە و تەندروستیی كۆمەڵگەیە، ئەوا سیاسی وەكو كارێكتەرێكی جیاواز لەژیانی رۆژانەی گشت دەژی، بۆ نموونە ئەوان هەمیشە لەدڵەڕاوكێیەكی هەمیشەییدا و ترس لەنەیار و ئۆپۆزسیۆن و ئەوانی تری دوژمن درێژە بەتەمەنی خۆیان دەدەن، ئەوان هەمیشە بەهۆی دەسەڵاتی حكومەت و دەسەڵاتە ناشەرعیەكانن و لەگەڵ ستەمدا هەڵدەكەن، ئەگەر بۆ خەڵك قبوڵ كردنی ئەوی دیكەی ئایینی جیاواز و نەریت و كولتووری جیاواز و هتد، بەشێوەیەك لە شێوەكان ئاسایی بكرێت و بە یاسا رێكبخرێت، ئەوا بۆ سیاسی قبوڵكردنی ئەوی دیكەی سیاسی كە خاوەنی ئامادەییەكی هەمیشەیی هەیە بۆ گۆڕینی دەسەڵاتە سیاسەكەی. بۆیە سایكۆلۆییایەكی نا ئاسایی هەیە.

سیاسی خۆی بەكارێكتەرێكی سیمبولی و كاریزما دەزانێ بۆ جەماوەر و بنكەی كۆمەڵایەتی حیزبەكەی. ئەو هەمیشە خۆی بە بەرزتر و زیاتر و جیاوازتر دەزانێ لەهاوڕێ كۆنەكانی و لەوانەش كە كێبەركێی دەكەن، بۆیە هەرچی ئەمە دەچێتە نێو رەفتار و سرووستییەوە و لەهەڵسوكەوتی رۆژانەیدا رەنگ دەداتەوە، هەر لەم سۆنگەیەشەوەیە كە بەردەوام لەگەڵ كایەی مەعریفەدا كێشەی هەیە و هەر جۆرە رەخنەیەك لە جومگەكانی دەسەڵات، سابا رەخنەكە لەبەرژەوەندی خۆی و گشتیش بێت، لێی دەترسێت و بە رەخنەگرتن لە خودی خۆی تێدەگات، بۆ ئەمەش ناچارە پەنا بۆ ئەو كارێكتەرانە بەرێت كە دەتوانن رەواج بە عەقڵیەت و ئەجێندا و بیركردنەوەكانی بدەن و لەنێو كایەی میدیادا سایكۆلۆژیای ئەو رەنگبداتەوە، تاكو روبەرووی مەعریفە ببێتەوە بە گوتارێك كە بونیادی كۆمەڵگە بە ئاراستەی بیركردنەوەی خۆیدا بەرێت، نەك ئەو پێشكەوتنەی كە رەخنە لە جومگەكانی دەسەڵات وەكو رەخنەیەكی نیشتمان پەروەری پێشكەوێ، ئەلێرەوە سایكۆلۆژیای سیاسی سابا لەهەر پلەو پایەیەكدا بێت، لەبری ئەوەی ریفۆرمخواز بێت، بەپێچەوانەوە دەبێتە ترسێك لەبەردەم چارەنووسی خەڵك.

كارێكتەرە سیاسییەكان كە دەوڵەت و خاك و ئەمنییەتی گشتی، بەموڵكی خۆیان دەزانن، نەك موڵكی گشتی، بۆ ئەوان دڵنیابوون و دادپەروەری و پاراستنی دەوڵەت بەوە تێگەیشتووە كە دڵنیابوون، واتە پاراستنی ئاسایشی قەوارەی سیاسی و پاراستنی سنوور، واتە دزە نەكردنی دەوڵەت و هێزی نەیار بۆ نێوخۆ، نەك بەمانای دڵنیایی بۆ گشت و پاراستنی كولتوور و موڵكیەتە گشتیەكان لەدزین و رەوانەكردنی بە پارەی قاچاخ و پاراستنی ئاسایش یش واتە دڵنیابوونی گشت لەهەموو مەترسییەكی خۆراك و تەندروستی و هتد، بۆیە سایكۆلۆژیای سیاسی بەشێكی ئەوەیە كە سەركەوتنی لەپاراستنی ئەو شتە بنچینەییە لەقەوارە تەسكەكەی خۆی و سەركەوتن بەسەر دوژمنە وەهمی و نا وەهمییەكانیدا، ئەم بیركردنەوەیە لەگەڵ مانەوەی هەمیشەیی نەیارەكانیدا زیاتر دەبێت، سەركەوتن لەلای ئەو بریتییە لەكۆنتڕۆڵ كردنی تەواوی جومگەكانی دەسەڵات بەدەزگا رۆشنبیرییەكانیشەوە، بەمەش تاكو سایكۆلۆژیاكەیان لەو ترسە نەڕەوێتەوە، دەوڵەت نابێتە خاوەنی قەوارەیەكی دڵنیا لەمەترسی دوژمن، كوردستان و كارێكتەرە سیاسیەكانی لەم دۆخەدا سایكۆلۆژیەدا دەژین.