"ڕێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی خوراسان"

"ڕێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی خوراسان"

داعش كەی گەیشتە ئەفغانستان؟ وە خانەكانی چۆن پێكیان هێنا؟ وە بیر و باوەڕی ئەو چییە ؟ پەیوەندیەكەی لەگەڵ تاڵیبان چی؟
زاری كرمانجی-مەهدی محەممەد : لە دوو تەقینەوەدا لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی كابول لە ئەفغانستان دەیان كەس كوژران و برینداربوون، كە یەكێكیان كامپێكی سوپای بەریتانیای كردە ئامانج لە فڕۆكەخانە و میدیاكانیش دووپاتیان كردەوە كە سەربازانی ئەمەریكا لە بریندارەكانن.
تەقینەوەكە تەنها چەند كاتژمێرێك دوای ئەوە هات كە هۆشداری جدی و باوەڕپێكراوی میدیاكانی ئەمریكا لەبارەی ئەو بەرپرسانەوە بڵاوكرانەوە كە مەبەستی داعشیان بۆ ئامانجگرتنی دەروازەكانی فڕۆكەخانەی كابول پشتڕاست كردەوە
ئاژانسی هەواڵی ئەعماقی داعش لە ئەكاونتی تەلگرامی خۆیدا بڵاویكردەوە، كە گروپەكە بەرپرسیارێتی ئەو هێرشەی لە ئەستۆ گرتووە گروپەكە وتیشی:"لە تەقینەوەیەكی شەهیددا لە كابول دەیان كەسی كوژران و بریندار بوون لە نێوان هێزەكانی ئەمریكا و هاوكارەكانیان".

داعش كەی گەیشتە ئەفغانستان؟ وە خانەكانی چۆن پێكیان هێنا؟ وە بیر و باوەڕی ئەو چییە ؟ پەیوەندیەكەی لەگەڵ تاڵیبان چی؟

"ڕێكخستنی دەوڵەتی هەرێمی خوراسان" 

 

حافز سەعید بەرپرسی دەوڵەتی خوراسانی داعش

 

 

داعش بۆ یەكەم جار لە هەرێمی وەزیرستانی پاكستان دەركەوت لە دوای هەڵوەشانەوە لە تاڵیبان، دوای كوژرانی حاكموڵا مەحسودی ئەمیری تاڵیبان لە پاكستان لە هێرشێكی فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی ئەمریكا لە مانگی تشرینی دووەمی 2013
لەوكاتەدا جێگرەوەی مەحسود بەسێ ناوی بەهێز هاتە ئاراوە: مەولەوی فەدەڵڵا سەرۆكی ئێستای تاڵیبانی پاكستان، سەید خان وەك زیندان، حافز سەعید خان ئۆركەسای، ناكۆكییەكان چارەسەر دەكات و مەولەوی فەدەڵڵا وەك ئەمیری تاڵیبانی پاكستان
حافز سەعید خان لە بزووتنەوەكە هەڵگەڕاییەوە و دەستی كرد بە ڕابەرایەتیكردنی تاقمە چەكدارەكەی لە ناوچەی ئۆركسای دوور لە جەستەی گشتی تاڵیبانی پاكستان، لەگەڵ چەند گروپێكی تر كە لە تاڵیبان كەمیان كردەوە، یان هیچ شوێنێكیان لەناو بزووتنەوەكەدا نەدۆزیەوە و بەرەو یەكگرتنەوەیەك هەنگاوییان دەنا، دواتر لە ناوەڕاستی كانوونی دووەمی 2015: شازادەی چەند گروپێكی چەكداری ناوچە عەشایەرییەكانی پاكستان و ناوەوەی ئەفغانستانەوە لە ناوچەیەكی پاكستان لەسەر سنووری نێوان هەردوو وڵات كۆدەبنەوەو بەیعەت بە حافز سەعید خان ئۆركەسای وەك ئەمیر دەدەن.

ئەمیری ڕێكخراوەكە حافز سەعید خان ئۆركسای
شازادە حافز سەعید خان ئۆركسای هاوسۆزی بۆ ئیبراهیم عەواد ئیبراهیم عەلی بەدری ئەلسامەڕائی ناسراو بە ئەبو بەكر بەغدادی سەركردەی پێشووی داعش لە دیمەشق و عێراق درێژكردەوە و پاشان میرەكانی پێكەوە بەیعەتیان پێ دا.
كەمێك دوای ئەوەی داعش دامەزراندنی پارێزگای خوراسانی ڕاگەیاند و لە ڤیدیۆیەكدا كە وتەبێژی ڕێكخراوەكە ئەبو محەمەد ئەلعەدنانی قسەی تێدا كرد، لكێندرایەوە بۆ ویلایەتەكەی، ئەو ناوچانەی پێی دەڵێن پارێزگای خوراسان ئەفغانستان و بەشێك لە پاكستان دەگرێتەوە، هەروەها ئێران، ئۆزبەكستان، كازاخستان، قرغیزستان، تاجیكستان و توركمانستان

داعش، حافز سەعید خان یلیای بۆ پارێزگای خوراسان دانا و عەبا تەڵحە عەبدولرووف خەدەمیش وەك جێگرەكەی دەستنیشان كرد.
سەعید خان لە پەیامێكی دەنگیدا پاساوی هەڵوەشانەوەی لە تاڵیبان و هاوسۆزی بۆ داعش هێنایەوە و وتی:"ڕەنگە ئەو ڕێكخراوانە لە غیابی قەوارەی خەلافەتدا كار بكەن بۆ ئەوەی بیدۆزنەوە.
تەمووزی 2015: سەعید خان بە فڕۆكەیەكی رێپێوان بۆمباران كرا و بەپێی راپۆرتەكان كوژراوە، بەڵام لەو هەوڵە ڕزگاری بووە
گروپەكانی چەكداری ئەفغانستان چوونەتە پارێزگای خوراسان بۆ سەلماندنی هەبوونی داعش لە هەرێمەكە.

 

"جیهادی سەلەفییەكان" و "دەنگۆی یەكخستنیش"

 

 خۆ رادەست كردنی چەكدارانی دەوڵەتی ئیسلامی بە  سوپای ئەفغانستان
2019

 

 

داعش لە ئەفغانستان و پاكستان ئەندامی نوێی نەگرتوەتەوە، بەڵام زۆربەی ئەندامەكانی شوێنكەوتووی تاڵیبانی ئەفغانی و تاڵیبانی پاكستانن، بەتایبەتی شوێنكەوتوانی قوتابخانەكانی "جیهادی سەلەفی" و گروپی "دەنگۆی تەوحید".
ڕاگەیاندنی ڕۆیشتنی مەلا عومەر لە 29ی تەمووزی 2015دا دەرفەتێكی زۆر باش بوو بۆ داعش بۆ ڕاكێشانی زیاتری تاڵیبان، كە لە ملیدا فرۆشتنێكی هەبوو بۆ مەلا عومەر كە دوای مردنی بێ بوونی هەبوو.
لە ناوە هەرە دیارەكان كە چوونەژوورەوەیان بۆ داعش لە ئەفغانستان و پاكستان ڕاگەیاندوە بریتین لە شێخ ئەمینوڵڵای بێشواری و شێخ عبدالرحیم موسەڵمدۆست شێخێكی ناسراوی سەلەفی لە پارێزگای نەنگەرهار كە یەكێك بوو لە یەكەم كەسەكان كە بەیعەتی بە خەلیفەی داعش دا. 
دیارە چوونەژوورەوەی شوێنكەوتووانی ئەو قوتابخانانە بۆ داعش بەهۆی مەیلی توندڕەوییانەوە بووە لەسەر چەندین پرس، چونكە ئەوان لەگەڵ داعشدا ڕێبازێكی سەلەفیی هاوبەشن و لەگەڵ ئەوەی ئەندامی تاڵیبانی ئەفغانی و پاكستانی بوون، بەڵام هەستیان بە ناتەواوی لە ناو تاڵیباندا كرد.
سیاسەتی داعش لە تێكشكاندنی چەندین مەزار و مەزارگە و مزگەوتی شوێنەواری لە عێراق و شام بە ناوی داهێنانە شەڕكەرەكان و شیرك- یش پێدەچێت شوێنكەوتووانی ئەو قوتابخانانە ڕابكێشێت و لێی نزیك بكاتەوە.
عەبدولڕەحیم موسەڵمدۆست، موفتی ئەو گروپە ڕایگەیاند، كە شانبەشانی تاڵیبان شەڕی "بێباوەڕی جیهانی" دەكات و لەوێ هیچ پێگەیەكی فەرمی نەبووە، "كاتێك زانیمان كە ئەو بریكارێكی هەواڵگری پاكستانە، مەیدانێكی تری جیهادمان دۆزیەوە.

 

مەلا عەبدئەل ڕەئووف خەدەم


یەكێك لە سەركردەكانی كۆمەڵەكە مەلا عەبدولرووف خزمەتكاری ئەبو تەڵحەیە و شارەكەی گوندی ئەزەن سەر بە قەزای كەجكی سەر بە پارێزگای هلمندە و سەر بە عەشیرەتی عەلیزەیی پشتون،
خەدەم لە ساڵی 1980دا بەشداری لە "جیهاد" كرد و پاش سەرهەڵدانی لە سەرەتای نەوەدەكاندا بەشداری لە تاڵیبان كرد،
لەگەڵ تاڵیباندا سەركردایەتیی سوپای هەراتی كرد و بە هاوكارێكی نزیكی مەلا محەمەد عومەری سەركردەی ئەو گروپە دادەنرێت و پەیوەندی باشی لەگەڵ چەكدارانی عەرەبدا هەبوو كە لەهرات بوون، لەوانە ئەبو موسعب ئەلزەرقاوی.
لە ساڵی 2001دا دوای ڕووخانی تاڵیبان لەلایەن ئەمریكییەكانەوە دەستگیركرا و شەش ساڵی لە زیندانی بەگرام و زیندانی گوانتانەمودا بەسەر برد و كاتێك لە ساڵی 2007 ئازاد كرا، جارێكی تر پەیوەندی بە تاڵیبانەوە كرد و لەوێ پۆستی گرنگ و سەركردایەتی وەرگرت.

سەركردە دیارەكانی ڕێكخراوەكە

ئەبو عومەر شێخ مەقبوڵ، ناسراو بە "شەهیدوڵا شەهید": یەكێك لە كەسایەتییە گرنگەكانی تاڵیبانی پاكستان لە ناوچەی عەشایەری ئوركسای سەر بە هۆزی مامۆن زەی، شێخ عبدالرحیم موسلمدۆست: عبدالرحیم بن عەبدولمانان زادگاوی 
ئەو كەسایەتیانەی دیكە كە بە باشی نەزانران، تەنیا ناوەكانیان یان ئەو گروپانەی كە سەركردایەتی دەكەن، بەڵام یەكەم نوقڵی داعشیان لە ناوچەكە پێكهێناوە، هەروەها شێخ عەبدولقاهیر ئەل خوراسانی ئەمیری كۆمەڵەی پاڵەوانەكانی ئیسلام دەگرێتەوە شیخ محسن امیر. 

 

"ئابڕووچوون و شكاندنی بتەكان" بیری ڕێكخستن


داعش حكوومەتەكانی ئێستای هەرێم بە "حكومەتە پاشگەزكراوەكان و بریكارەكانی خاچپەرستەكان" دەزانێت، 
وتەبێژی داعش لەوتارێكی درێژدا كە بەناوی "ئەبو مەیسرا ئەل شامی" بە ناوی "ئابڕووچوونەكانی دیمەشق و شكاندنی بتەكان" بە وردی دەیانوت
"گرنگترین میرەكانیان پەیوەندیان بە كۆمەڵگە سیخوڕییە دابڕێندراوەكانی پاكستان (ISI) هەیە و زۆرێك لە سەربازەكانیان لە تەڵەی گەورەترین ڕێگای دەرچوون لە كۆمەڵگەی نوێژی مردووانن، ناوبراو ڕایگەیاند كە ناكۆكی ئەوان لەگەڵ تاڵیبان لە بنەڕەتدا بووە و لە كۆتایی وتارەكەدا هەڕەشەی شەڕكردن لە تاڵیبان كردووە، كە هیچ ناكۆكییەك لە نێوان شەڕی خاچپەرستان و شەڕی تاڵیباندا نییە و داعشیش وەك چۆن لە عێراق و شام شەری كرد لێرەش بەهەمان شێوە.
لە چەند قەزایەكی سەر بە پارێزگای نەنگەرهار لە نێوان داعش و تاڵیباندا پێكدادانی توند ڕویدا، وەك مامەند، ئەچین، سپین گور، كوت، پەتی كوت، ڕووداوت، هەسێ مین، خوكیانی، شیرزاد، چوارهار، پیچیرۆگام و ئەوانی تر،
ئەندامانی داعش لەو ناوچانەی كە كۆنتڕۆڵی دەكەن جەخت لەسەر هەندێك شتی تردا دەكەنەوە:
شەڕكردن لەگەڵ تاڵیباندا، كە تۆمەتباریان بە كاركردن بۆ هەواڵگری پاكستان و هەتیوكردن كردووە، بەپێی هەواڵی حافز سەعید خان، ڕوخاندنی دووگم و مەزارگە بەبیانووی شەڕی شیرك و داهێنانەكان كە لەو ناوچانەی دەستیان بەسەردا گیراوە ئەنجامی دەدەن، بە تۆمەتی سیخوڕی و ئیتداد و دڵسۆزی بۆ كافران و ئەوانی تر خەڵك كوشت و چەندین وێنەی سەربڕینی خەڵكی بڵاوكردەوە بە بیانووی ئەوەی كە ئەوان سیخوڕین و شێخ عبدالرحیم موسلمدۆستیش بەرگری لە سەربڕین.
لەلایەكی ترەوە تاڵیبان داعش تۆمەتبار دەكات بەوەی كار بۆ جولەكە دەكات و لەنامەیەكی دوورودرێژدا كە ئیمزای مەلا 

 

شوێنە كاریگەرەكان


داعش هەوڵیدا لە باشور و باشوری ڕۆژئاوای ئەفغانستان وەك پارێزگای هلمند و ویلایەتی فەرەح شوێنپێیەك بدۆزێتەوە و یەكێك لە سەركردە گرنگەكانی بە ناو مەلا عەبدولرووف خەدەمی نارد، بەڵام دوای دوو هەفتە لە چوونە ناو ئەفغانستان كوژرا و گروپەكە نەیتوانی ئامانجەكەی بەدی بهێنێ.
هەندێك لە گروپە چەكدارەكانی بە یاوەری چەكداران كە لە وڵاتانی ئاسیای ناوەڕاستەوە چوونەتە پاڵی، ئەوانیش گەیشتوونەتە باكوری ئەفغانستان، بەڵام بە توندی ئەو ناوچانە كۆنتڕۆڵ ناكەن، ئەمەش دەتوانێت مەترسی لەسەر تاڵیبان دروست بكات.
ئەو ناوچانەی كە بە ناوچەی نفوزی و كۆنتڕۆڵكردنی ناوچە گەورەكان دادەنرێت بریتین لە ناوچەی عەشایەری پاكستان و ویلایەتی نەنگەرهار و چەند ناوچەیەكی دەوڵەتی كۆنر و بڵاوبونەوەی ئایدۆلۆژیای سەلەفییەكان لە ڕۆژهەڵاتی ئەفغانستان.

 

سەرچاوە: جەزیرە

 

زۆرترین بینراو